خواص از استناد ( 1 ) افعال به نفس خود ( 2 ) ، و اتّقاى أخص از اثبات وجود غير مع الحق .
و اين فرقان كه زايدهء ( 3 ) اين تقويست ، ارفع ( 4 ) فرقانات است .
* متن
فوقتا يكون العبد ربّا بلا شكّ
و وقتا يكون العبد عبدا بلا إفك
* شرح
يعنى ، گاه بود كه بنده به صفت الوهيّت و ربوبيّت ظاهر شود ، به اظهار قدرت و تصرف ، و گاه به صفت حدوث و ضعف و عجز موصوف گردد .
* متن
فإن كان عبدا كان بالحقّ واسعا
و إن كان ربّا كان في عيشة ( 5 ) ضنك
* شرح
يعنى ، چون بنده به صفت عجز و قصور ظاهر شد ( 6 ) ، در سعت است ( 7 ) كه حول و قوّت وى به الله است ، و كس را با وى مطالبه نيست . و چون قدرت ربوبيّت و تصرف از وى بوجود آمد ( 8 ) ، در تعب ضيق مطالبه بماند . زيرا كه هر وقت ازو آن توقّع دارند ، و او را آن از خود نيست .
* متن
فمن كونه عبدا يرى عين نفسه
و تتّسع ( 9 ) الآمال منه بلا شكّ
* شرح
يعنى چون ظهور بنده به عبديّت بود نفس خود را عاجز يابد ، و عرصهء ( 10 ) آمال خود به التجا به جناب رب الأرباب فراخ گرداند .
هامش
( 1 ) د ، س : اسناد .
( 2 ) د : خود بود .
( 3 ) د ، س : زاده .
( 4 ) د : « ارفع » ندارد .
( 5 ) د : في عيشه ضنك .
( 6 ) س : شود .
( 7 ) س : اوست .
( 8 ) س : اند .
( 9 ) و : يتّسع .
( 10 ) س : و عرضه آمال خود به التجا . . .