علم ( 1 ) قديمست . و لكن ( 2 ) تعلق او به أشياء حادث است ، و غرض او ازين آنست كه حدوث ، صفت حق نباشد . و اين ( 3 ) قول متكلَّم وجهى نيكوست ، و به نظرى ( 4 ) فكرى ازين أعلى نتوان گفت ، و اگر نه آن بودى كه متكلَّم اثبات آن مىكند كه علم صفتى زايده ( 5 ) است بر ذات ، تا گويد كه تعلق صفتيست ( 6 ) مر علم را نه آن كه صفت ذات ( 7 ) است ، متكلَّم محقق بودى ، و محقق به اعتبارى صفت ( 8 ) عين ذات مىداند ، و به اعتبارى غير .
چرا كه سريان حق در مراتب وجود مشاهده مىكند و مىداند كه در كثرات ، كه مثبت وجود اغيار ( 9 ) است ، همه اوست كه در مظاهر ( 10 ) متعدده متجلى گشته .
* متن
ثمّ نرجع الى الأعطيّات فنقول : إنّ الأعطيّات إمّا ذاتيّة أو أسمائيّة . فأمّا المنح و الهبات و العطايا الذّاتيّة فلا تكون ابدا إلَّا عن تجلّ ( 11 ) إلهىّ . و التّجلَّي من الذّات لا يكون أبدا الَّا بصورة استعداد المتجلَّى له ( 12 ) و غير ذلك لا يكون . فإذن المتجلَّى له ما رأى سوى صورته في مرآة الحقّ
* شرح
يعنى چون حق - عزّ شأنه - از ذات خود به بنده تجلى كند ، آن تجلى به مثابت آينه بود برابر شخصى تا چنانچه صورت شخص بود ، از خوبى و زشتى ( 13 ) ، در آينه نموده ( 14 ) شود .
* متن
و ما رأى الحقّ و لا يمكن أن يراه مع علمه أنّه ما رأى
هامش
( 1 ) د : علم حق .
( 2 ) س : ليكن .
( 3 ) د : آن .
( 4 ) د ، س : و به نظر .
( 5 ) س : زايدست .
( 6 ) س : صفتى است .
( 7 ) د ، س : ذاتست .
( 8 ) د : صفت را .
( 9 ) س : اعتباريست .
( 10 ) د : ظاهر متعده .
( 11 ) و : تجلَّى .
( 12 ) د ، س : له غير .
( 13 ) س : روشنى .
( 14 ) س : نمىشود .