ذلك پسر اين حقيره فوت شده . ووارث أو منحصر است به زوجه ويك دختر وبه
اين حقيره . بعد از فوت پسر ، حاجى على أكبر نام كه پدر زن أو مىباشد تركه را بالتمام
تصرف كرده كه ( مال صغير است ومن ولى مىباشم ) . در اين صورت نصف مال پسر كه
به صيغه مصالحه به من منتقل شده است حاجى على أكبر را مىرسد كه از من پس
بگيرد يا نه ؟ - ؟ . واز نصف مال پسر چه چيز وچه قدر به من مىرسد ؟
جواب : در صورت ثبوت مصالحه كسى را حقي در آن نصف نيست . ودر نصف
باقي هم بعد از أداء دين ووصيت ( اگر باشد ) ، دختر مستحق نصف است بالفرض ، ومادر
مستحق سدس است بالفرض ، وزوجه مستحق ثمن . وزيادتى كه باقي مىماند - اگر
اخوه از براي أو نباشد كه حاجب مادر بشوند از زايد بر سدس - آن زيادتى [ را ] به عنوان
( رد ) أرباعا قسمت مىكنند ميان مادر ودختر ، يك حصه به مادر مىدهند ويك حصه
به دختر . وبقيه را قسمت مىكنند به نود وشش حصه ، شصت وسه حصه مال دختر است
وبيست ويك حصه مال مادر است ودوازده حصه مال زوجه است .
وبايد دانست كه : زوجه از زمين وآب تابع زمين ، ميراث نمىبرد . خواه زمين
ساده باشد يا محل باغ وعمارات وأمثال اينها . واز أصل بناء وأشجار مستحق قيمت آنها
است به قدر حصه . ولكن وارث را مىرسد كه بگويد قيمت را نمىدهم از أصل بناى
عمارات وأشجار حصه خود را بگيرد . واز غير اينها از منقولات وحيوان ( همگى ) حصه
خود را مىگيرد . وهر گاه متوفى اخوه دارد كه حاجب شوند ، پس آن باقي [ را ] به دختر
مىدهند ومادر همان سدس خود را مىگيرد . ومراد از اخوه دو برادر است يا بيشتر ، يا
يك برادر ودو خواهر يا بيشتر . وبايد كه اخوه پدر ومادرى باشند يا پدرى تنها .
واخوه مادرى حاجب نمىشوند .
جامع الشتات ( فارسي ) — صفحة 274
مساهمون: الميرزا القمي
ص٢٧٤