پنبهء آن . ( وامتحان نشده باشد وغرر در آن راه دارد ، حتى حلاجها هم نمىتوانند بدون
ريع نمودن ، آن را بدانند ) نقد وسلفاش ، چه صورت دارد ؟ .
جواب : ظاهر اين است كه همين كه متعارف است بيع جوزق ، وأهل عرف وعادت
مسامحه مىكنند در جهالت مقدار پنبه وتخم وپوست جوزق ، بيع صحيح باشد . ودليلي
بر بطلان آن نيست . بلكه ظاهر اين است كه بيع شئ واحد است كه جوزق باشد نه پنبه
يا پنبه وتحم منفردا ، منفردا . از قبيل خربزه وهندوانه ونار وگردو وغير آنها ، است . كه
جهالت مغز وتخمه وپوست مضر به صحت بيع آنها نيست .
وبسا باشد كه در خربزه تخمهء بسيار هست ، ومغز نازكى دارد وپوست ضخيمى .
وهمچنين حال تخمهء نار وانگور وغير اينها . وبه هر حال ، اشكال در صحت بيع آن نيست .
بلى ، اگر مقصود به بيع ، پنبه به تنهائى باشد كه تخمه وپوست مال بايع باشد ، در آن
صورت باطل است . ودر آن وقت شايد تدبير توان كرد به ضم ضميمهء معلومه ، در
صورتي كه غررى لازم نيايد . كه آن ضم ضميمه ، محض از راه فرار از معاملهء مجهوله
باشد . نه احتراز از غرر . مانند حيل شرعيه كه در ربا مىكنند . وتحقيق اين مطلب
گذشت .
106 - سئوال : هر گاه مشترى مبيعى ، بگويد كه اين متاع را نمىخواهم . وغرض
از اين لفظ ، فسخ باشد . يا غرض معلوم نباشد . چه صورت دارد ؟ . ودر فسخ " قبول "
فعلى " كه به لفظ نگويد ، چه صورت دارد ؟ .
جواب : مجرد لفظ " نمىخواهم " مفهوم فسخ نيست . مگر با أو ضم كند چيزى ديگر .
مثل اينكه بگويد " مالت را بگير ومن نمىخواهم " . ولكن با وجود اين در صورت اقاله
محتاج است به قبول بايع ودور نيست كه " قبول فعلى " كافى باشد هر گاه به نحوى
باشد كه مفهوم قبول باشد چنان كه در دروس احتمال داده است .
واما در صورت فسخ به سبب خيار ، پس در آنجا قبول شرط نيست .
107 - سئوال : مقبوض بسوم 1 بيع فاسد . هر گاه تصرف در آن به اذن مالك
هامش
1 : اصطلاح " مقبوض بسوم " كه در شكل فارسي بايد " مقبوض به سوم " نوشته شود . براي حفظ صورت
اصطلاح بدين صورت گرديد البتة در مورد همه اصطلاحات سعى بر حفظ سيماى آنها شده است