فقيه القوم و عالم القوم و سيّد القوم ، يريد أفقههم و اعلمهم و أحقّهم بالسّيادة .
قوله : * ( عَسى رَبُّه إِنْ طَلَّقَكُنَّ ) * ، آنگه حق تعالى گفت براى [ تسلَّى ] ( 1 ) رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - و براى آن كه تا تحكّم ايشان به ( 2 ) رسول رد كند ، گفت : همانا اگر رسول من طلاق دهد شما را . * ( أَنْ يُبْدِلَه أَزْواجاً خَيْراً مِنْكُنَّ ) * ، [ خداى تعالى ] ( 3 ) زنانى دهد او را [ به ] ( 4 ) بدل شما بهتر از شما ، مسلمانان ، مؤمنان ، نمازكنان ( 5 ) . و گفتند : مطيعات ( 6 ) ، و گفتند : دعا كنندگان . * ( تائِباتٍ ) * ، توبه كنندگان ( 7 ) و خداى را پرستندگان . * ( سائِحاتٍ ) * ، روندگان با او هر كجا رود ، و گفتند : روزه داران ، و گفتند : مهاجران ( 8 ) . * ( ثَيِّباتٍ وَأَبْكاراً ) * ، بهرى شوهر ( 9 ) كرده و بهرى ناكرده ، و اين آيت دليل است بر بطلان دليل الخطاب ، چه اگر دليل الخطاب بر كار گيرند آيت دليل آن كند كه ايشان موصوف نبودند بدين صفات ، و معلوم است كه ايشان موصوف بودند ( 10 ) بدين صفات ، پس دليل الخطاب را اصلى نشود از آن جا كه مؤدّى است به اين افساد ( 11 ) .
* ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * ، آنگه خطاب كرد با مؤمنان و گفت : اى گرويدگان [ و ايمان آوردگان به خداى . * ( قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ ناراً ) * ، خويشتن را و اهل خود را نگهداريد از آتش دوزخ و از دوزخى كه : * ( وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ ) * ، هيزم آن آدميانند و سنگها ، يعنى سنگ كبريت كه در سورة البقره گفتهايم .
هامش
( 4 - 3 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : بر .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : نمازكنندگان .
( 6 ) . اساس : مطيعان ، با توجه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 ) . آد و ديگر نسخه بدلها عابدات .
( 8 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : مهاجرات .
( 9 ) . آد : شو ، كا : شوى .
( 10 ) . اساس بدين صفات و معلوم است كه ايشان موصوف بودند ، با توجه به آد و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد .
( 11 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : فساد .