قرّاء خواندند : [ تظاهرا ] ( 1 ) به تشديد « ظا » على تقدير « تتظاهرا » بر فعل مستقبل ، آنگه « تا » ى تفاعل را در « ظا » ادغام كردند لقرب المخرج ، و صار تظاهرا . * ( فَإِنَّ اللَّه هُوَ مَوْلاه ) * ، خداى تعالى يار و ياور است ، أى وليّه و ناصره ، و به نصرت رسولش [ او ] ( 2 ) اوليتر است . * ( وَجِبْرِيلُ ) * ، و نيز جبرئيل امين . * ( وَصالِحُ الْمُؤْمِنِينَ ) * ، و مرد صالح از جملهء مؤمنان ، به چند طريق در اخبار ما و مخالفان ما آمد به اسناد از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - كه او گفت : مراد « به صالح المؤمنين » ( 3 ) علىّ بن ابي طالب است .
كلبىّ گفت : مؤمنانند كه منافق نباشند . علاء بن زياد گفت و قتاده كه :
پيغمبرانند . * ( وَالْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ ) * ، و فرشتگان پس از آن پشت [ 57 - پ ] اويند و ياورانند ( 4 ) او را ، و گفتند براى آن نگفت صالحوا المؤمنين ( 5 ) بر جمع [ « * ( وَالْمَلائِكَةُ ) * » به لفظ جمع ] ( 6 ) كه اين لفظ در جاى جمع است اگر چه واحد است ، چنان كه قائلى گويد : لا يدخل داري الَّا قارىء ، هر يك از قاريان [ كه ] ( 7 ) در سراى [ او ] ( 8 ) شوند ( 9 ) روا بود ، چنان كه اگر ( 10 ) جمعى بسيار در شوند ، كه اين لفظ واحد به جاى جمع است ، و بر قول اوّل كه گفتيم بدين تأويل حاجت نيست .
و اصحاب ما بدين آيت استدلال كردند به تفضيل ( 11 ) امير المؤمنين - صلوات اللَّه و سلامه عليه - بر صحابه ، و آن آن است كه گفتند خداى تعالى مىگويد : * ( وَصالِحُ الْمُؤْمِنِينَ ) * ، اگر چه نه به لفظ تفضيل است . كقولهم : فلان
هامش
( 8 - 7 - 6 - 2 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 3 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : گفت : مرد صالح .
( 4 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : ياوراند .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : صالح المؤمنين .
( 9 ) . اساس : شود ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 10 ) . آد ، گا : روا بود و اگر ، كا : روا بود و اگر چه .
( 11 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : بر فضيلت .