عطا گفت : اگر بر ده ميل باشند واجب باشد كه حاضر آيند ، و اگر بيشتر باشند واجب نبود . زهرىّ گفت : اگر بر شش ميل باشند واجب باشد كه حاضر آيند ، و اگر بيشتر باشد واجب نباشد ، و اين ( 1 ) مذهب ماست . ربيعه گفت : اگر بر چهار ميل باشند واجب بود ، و اگر بيشتر بود نه . ليث و مالك گفتند : اگر بر سه ميل باشند حاضر آيند واجب باشد ، اگر مسافت بيشتر باشد واجب نباشد .
و وجوب نماز آدينه ساقط شود از نه كس : پيرى پير ، و طفلى كوچك ، و از زنان و كودكان و بندگان و از مسافران ، و از نابينا و لنگ و بيمار ، و آن كه از خانهء او تا به جامع دو فرسنگ [ بيشتر ] ( 2 ) باشد ، جز آن كه اينان را همه بر جاى خود نماز پيشين چهار ركعت لازم باشد ايشان را جز طفل را كه بر او تكليف نيست . و مذهب شافعى آن است كه از پنج كس بيوفتد : زنان و كودكان و بندگان و بيماران و مسافران ، و بنزديك ابو حنيفه از اهل سواد بيوفتد . در يك شهر دو جاى نماز آدينه نشايد كردن بنزديك ما و شافعى . و ( 3 ) محمّد بن الحسن گفت : روا باشد ، و ابو يوسف گفت : آنگه روا باشد كه شهر بر دو جانب باشد ، و به هر جانبى مسجدى و امامى باشد [ 40 - ر ] و بنزديك ما ميان دو جامع بايد تا سه ميل باشد كه يك فرسنگ بود يا بيشتر . و بنزديك ما مستحب آن است كه سنّت نماز آدينه از پيش ( 4 ) فريضه بگزارند ( 5 ) جمله ، و آن بيست ركعت است ، و چهار ركعت زياده بر سنّت ديگر روزها .
و از حضرت امام رضا - عليه التّحيّة و الثّناء ( 6 ) - روايت كردند كه : چون
هامش
( 1 ) . آد ، گا مانند .
( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 3 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : امّا .
( 4 ) . آد و ديگر نسخه بدلها از .
( 5 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : بگذارند / بگزارند .
( 6 ) . آد ، گا : از امام رضا - عليه السّلام ، كا : از رضا - عليه السّلام .