گفت : بر اهل سواد نماز جمعه واجب نيست ، و ابو يوسف گفت : شهر آن باشد كه در او بازار باشد و قاضى بود كه [ در او ] ( 1 ) حقوق ستاند ، و والى كه حدود راند .
و از شرايط وجوب او ( 2 ) ديگر آن است كه از خانهء آن كس تا به مسجد آدينه [ دو فرسنگ باشد يا كمتر ، چون چنين بود نماز آدينه بر او واجب باشد .
و اگر بيش از ] ( 3 ) دو فرسنگ بود واجب نباشد بر او حاضر آمدن . و مذهب ابو حنيفه آن است كه هر كه ( 4 ) خارج دروازهء شهر باشد ، بر او واجب نبود حاضر آمدن . محمّد بن الحسن گفت ابو حنيفه را گفتم : بر اهل زبارا ( 5 ) واجب هست نماز جمعه ؟ گفت : نه ، زبارا ( 6 ) دهى هست به قرب كوفه ميان او و شهر خندقى است .
شافعى گفت : اگر آن جا باشند كه ( 7 ) آواز مؤذّن بشنوند ( 8 ) واجب است ايشان را ( 9 ) حاضر آمدن به شرط آن كه مؤذّن بلند آواز باشد و روز باد ( 10 ) نباشد و بانگها ساكن باشد و مرد كر نباشد ، آواز منادى ( 11 ) بشنود واجب باشد بر او حاضر آمدن و الَّا واجب نباشد ، اگر حاضر آيند از دور تر ( 12 ) تبرّع كرده باشند ، و اين مذهب احمد است . و اوزاعى گفت : اگر جايى باشد كه بيايند و نماز بگزارند ( 13 ) و شب با خانه رسند واجب باشد كه حاضر آيند ، و اگر دور تر باشند واجب نباشد .
هامش
( 3 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها يكى .
( 4 ) . اساس : چه ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 6 - 5 ) . اساس : زبان را ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : اگر جايى باشد كه .
( 8 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : شنود .
( 9 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : واجب است بر او .
( 10 ) . كا : روى به باد .
( 11 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : و آواز مؤذّن .
( 12 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : دور .
( 13 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : بگذارند / بگزارند .