و گفتند : اوّل كس كه اين روز را جمعه خواند ( 1 ) انصاريان بودند . ابن سيرين گفت : پيش از هجرت رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - جماعتى اندك كه بودند از مسلمانان ، با يكديگر گفتند كه : جهودان را روزى هست كه در او مجتمع مىشوند و ترسايان را روزى هست ( 2 ) ، ما نيز روزى اختيار كنيم كه در آن [ روز ] ( 3 ) عبادت بيفزاييم و شكر خداى كنيم روا ( 4 ) باشد ، آنگه گفتند : جهودان را شنبه باشد و يك شنبه ترسايان را ، ما ( 5 ) « عروبه » اختيار كنيم ( 6 ) و عروبه نام آدينه باشد در جاهليّت . [ پس ] ( 7 ) مجتمع شدند به سراى اسعد بن زراره ، او نماز كرد با ايشان دو ركعت و براى ايشان گوسفندى بكشت . ايشان بيامدند و شبانگاه از آن بخوردند و كفايت بود ايشان را از اندكى كه بودند . پس براى اجتماع خود در اين روز اين روز را جمعه خواندند ، خداى تعالى پس از آن اين آيت فرستاد . گفتند ( 8 ) :
و اوّل جمعه بود كه در اسلام كردند .
و اوّل جمعه كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - كرد با اصحابش ، اهل سير و تواريخ گفتند : رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - به قبا فرود آمد در آن وقت كه هجرت كرد ، و آن روزى بود دوازده روز گذشته از ربيع الاوّل ، چاشتگاه به قبا فرود آمد تا به آدينه مقام كرد و آن جا شكل مسجدى بنا كرد . از آنجا آدينه برگرفت و روى به مدينه نهاد ، به بنى سالم بن عوف رسيد وقت نماز ( 9 ) در آمد در آن جا فرمود [ 39 - پ ] تا شكل مسجدى كردند و آن جا خطبه كرد
هامش
( 1 ) . اساس : خواندند ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها اگر .
( 7 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . اساس : روزان ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : اگر ما .
( 6 ) . آد و ديگر نسخه بدلها روا باشد .
( 8 ) . اساس : گفت : با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 9 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : نماز پيشين .