و نماز آدينه كرد ، و آن اوّل خطبه بود كه به مدينه كرد .
بدان كه نماز آدينه واجب است به شرايطى ( 1 ) ، و از شرايط او آن است كه امامى عادل باشد يا كسى از جهت او بنزديك ما چون قاضى و اميرى ، و بى امر امام درست نباشد . و مذهب ابو حنيفه و أوزاعى همچنين است ، و محمّد بن الحسن گفت : اگر امام بيمار شود يا به سفر شود يا بميرد ، رعيّت را باشد كه امامى را تقديم كند تا نماز آدينه كند با ايشان .
شافعى گفت : از شرط نماز آدينه وجود ( 2 ) امام نيست ، و نه امر او ، چون جماعتى حاضر شوند و نماز آدينه به جاى آرند درست باشد ، و اين مذهب مالك و احمد است .
و از شرايط وجوب او ديگر حضور هفت كس است [ يا بيشتر ] ( 3 ) ، چه اگر پنج [ كس ] ( 4 ) باشند فريضه نبود ، سنّت باشد . و شافعى گفت : چهل مرد بايد تا حاضر باشند ، و اين قول احمد و اسحاق است . و مذهب ابو حنيفه و ثورى آن است كه : به چهار كس منعقد است ، سه كس باشند ( 5 ) و چهارم امام . و ليث و ابو يوسف گفتند : به سه كس كه دو مأموم باشند و سوم ( 6 ) امام منعقد شود ، براى آن كه سه اقلّ جمع است .
حسن بن صالح بن حىّ گفت : به دو كس منعقد شود چون نماز جماعت .
و مالك را در عدد مذهبى نيست . نماز آدينه واجب است بر اهل شهرها و اهل ديهها چون شرايط وجوب حاصل باشد ، و شافعى همچنين گفت و اين قول عمر است و عبد اللَّه عبّاس ، و در ( 7 ) فقها مالك و احمد و اسحاق . و ابو حنيفه
هامش
( 1 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : به چند شرط .
( 2 ) . اساس : وجوب ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 4 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 5 ) . آد ، كا ، گا : سه مأموم .
( 6 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : و يكى .
( 7 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : از .