و آله و سلَّم ] ( 1 ) كس فرستاد به نجاشى و او را از نجاشى بخواست . نجاشى گفت :
كيست كه به اين زن اوليتر است ؟ گفتند : خالد بن سعيد بن العاص . گفت : او را به پيغمبر ده ، او همچنان كرد و نجاشى او را چهار صد دينار ( 2 ) مهر كرد . و مهر با او گسيل كرد ( 3 ) . و بعضى ديگر گفتند : رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - او را از عثمان عفّان بخواست و كس فرستاد به نجاشى و او مهر او از آن جا بفرستاد .
اين حديث به ابو سفيان رسيد و او مشرك بود ، گفت : ذاك الفحل لا يقدع ( 4 ) أنفه ، [ يعنى چنان مردى را به دامادى دفع نكنند ، چه او كفوى كريم است . * ( وَاللَّه قَدِيرٌ وَاللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ ) * ، و خداى تعالى قادر و آمرزنده و بخشاينده است ] ( 5 ) . آنگه حق تعالى رخصت داد در وصلت ( 6 ) آنان كه با مؤمنان دشمنى نكردند و با ايشان قتال نكردند ، و ايشان را از سرايهاى خود بيرون نكردند در مكّه ( 7 ) ، گفت : * ( لا يَنْهاكُمُ اللَّه ) * ، خداى تعالى نهى نمىكند شما را از آنان كه با شما قتال و كارزار نكردند و شما را از خانههاى خود بيرون نكردند . * ( أَنْ تَبَرُّوهُمْ ) * ، با ايشان برّ و نيكويى و صلهء رحم كنيد . [ قوله : * ( أَنْ تَبَرُّوهُمْ ] ) * ( 8 ) بر حقيقت مفعول به است براى آن كه منهىّ عنه اوست ، كأنّه قال : * ( لا يَنْهاكُمُ اللَّه عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ ) * ، عن قسطهم و العدل فيهم . [ قولى ديگر آن است كه : * ( أَنْ تَبَرُّوهُمْ ) * ، محلّ او جرّ است على البدل من قوله :
* ( عَنِ الَّذِينَ ) * ، بدل اشتمال ، يعنى ] ( 9 ) و در ايشان قسط و عدل كار بنديد ، كه خداى تعالى دادكنندگان را دوست مىدارد .
علما خلاف كردند در آن كه اين آيت در كه آمد . عبد اللَّه عبّاس گفت :
هامش
( 9 - 8 - 5 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آد ، و ديگر نسخه بدلها : به صد دينار .
( 3 ) . آد ، گا : و مهر را نزد او فرستاد .
( 4 ) . اساس : لا يفرح ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 6 ) . اساس : صلت ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : « در مكّه » را ندارد .