براى ] ( 1 ) اسلام است و هجرت ، نه به غرضى ديگر از طمعى و سببى الَّا به دوستى با خداى و رسول و رغبت ( 2 ) اسلام . و روايتى ديگر از عبد اللَّه عبّاس آن است كه :
امتحان ايشان به اظهار شهادتين باشد . عايشه گفت ( 3 ) : امتحان ايشان به آن باشد كه در آيت ديگر گفت : * ( إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ يُبايِعْنَكَ ) * ( 4 ) - الاية . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - اين زن را سوگند داد به خداى كه هيچ چيز ( 5 ) نيست كه تو را حمل كرد بر اين هجرت الَّا رغبت در مسلمانى و خداى و دين خداى ( 6 ) ، و او سوگند بخورد ، و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - مهر او بر سخت و به شوهرش داد و او را با شوهرش نداد ، او عدّه برداشت به ( 7 ) زن عمر بن خطَّاب بود ( 8 ) .
رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - به حكم اين آيت هر زنى كه بيامدى به حمايت ، او را باز گرفتى پس از امتحان . و هر كس كه آمدى از مردان ، او را با پيش ايشان فرستادى به حكم عهد . * ( اللَّه أَعْلَمُ بِإِيمانِهِنَّ ) * ، گفت : خداى عالمتر است به ايمان ايشان ، يعنى شما را بر ايمان ايشان اطَّلاع نباشد ، چه ايمان به دل تعلَّق دارد و اطَّلاع بر دل جز خداى را نيست . * ( فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِناتٍ ) * ، اگر بدانيد كه ايشان مؤمنانند ( 9 ) . اين علم را معنى ظنّ است و اعتقاد بستن از روى شرع و حكم كردن به ايمان ايشان چون از ايشان كلمهء ( 10 ) شهادتين شنوند و شعار شرع بينند ، و اين تكليف ماست در حقّ هر كس كه از او ببينيم ، حكم كنيم به ايمان و اسلام او و او را مؤمن خوانيم و اجراى احكام مؤمنان
هامش
( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : و دعوت .
( 3 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : عايشه روايت كرد كه .
( 4 ) . سورهء ممتحنه ( 60 ) آيهء 12 .
( 5 ) . آد ، گا : ديگر .
( 6 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : رغبت به خداى و دين مسلمانى .
( 7 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : چون عدّهء او به سر آمد .
( 8 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : شد .
( 9 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : مؤمناند .
( 10 ) . آد ، گا : كلمتين .