حسب مصلحت باشد و كس را بر آن طريقى نيست ، و اين مصالح جز خداى نداند كه عالم است به عواقب امور .
نافع روايت كرد از عبد اللَّه عمر كه او گفت رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت تا درختان بنى النّضير ببريدند و بسوختند ( 1 ) ، و براى اين حسّان ثابت گفت - شعر :
و هان ( 2 ) على سراة بنى لؤىّ
حريق بالبويرة مستطير
و « ما » مجازات راست ، و « فا » به جواب و جزاى او آمد . مفسّران خلاف كردند در معنى « لينة » . عكرمه گفت : همهء انواع خرما را لينة گويند جز عجوه را ، و اين قول قتاده است و ابن رومان ( 3 ) ، و روايت باذان ( 4 ) از عبد اللَّه عبّاس كه او گفت رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت : جملهء درختان خرما از ساير انواع ببريد مگر عجوه را [ و آن نوعى است از كرايم انواع خرما . گفت : اهل مدينه انواع خرما را الوان خوانند مگر عجوه را ] ( 5 ) ، واحدها لون و لينة . و اصل او « لونه » بوده است براى كسرهء « لام » واو را قلب كردند با « يا » . زهرىّ گفت : « لينه » انواع خرما باشد جز ( 6 ) عجوه [ و برنى ] ( 7 ) .
مجاهد گفت : همهء انواع خرما باشد بى استثنا . عوفى گفت از عبد اللَّه عباس : « لينه » نوعى باشد از درختان خرما . سفيان گفت : كرام النّخل ، از درختان گرانمايه باشد ( 8 ) . مقاتل گفت : نوعى از درخت خرما كه زرد
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا : بسوزانيدند .
( 2 ) . اساس : و يدان ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 3 ) . اساس : زمان ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 4 ) . اساس : و اين روايت است ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 - 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 6 ) . اساس : خرماهاى ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 8 ) . اساس : باشند ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .