قصد كرد ايشان را از آن جا كه گمان نبردند و گفتند : ( أتاهم امر الله ) ، فرمان خداى به ايشان بود از آن جا كه ايشان نپنداشتند ، چنان كه در مثل گفتهاند ( 1 ) : من مأمنه يؤتى الحذر ، از آن جا آيند حذر كننده را كه او ايمن باشد ، و قيل : أتاهم عذاب اللَّه ، و گفتند ( 2 ) : عذاب خداى به ايشان آمد از آن جا كه ايشان نپنداشتند .
* ( وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ ) * ، و ترس در دل ايشان فگند ( 3 ) به كشتن كعب اشرف .
* ( يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَأَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ ) * . عامّهء قرّاء خواندند : « يخربون » به تسكين « خاء » من الاخراب ، و ابو عمرو خواند و أبو عبد الرّحمن السّلمىّ :
« يخرّبون » به تشديد « را » من التّخريب ، گفت : ويران ( 4 ) مىكنند خانههاى خود به دستهاى خود و دستهاى مؤمنان .
ابو عمرو گفت : براى آن تشديد كردم كه ( 5 ) « اخراب » ترك المنزل خرابا باشد ، جايى رها كنند تا ويران ( 6 ) شود . و « تخريب » آن باشد كه به هدم و نقض ويران كنند ( 7 ) ، و بنو النّضير سرايها رها نكردند ( 8 ) تا ويران ( 9 ) شود ، بل به دست خود بشكافتند . بعضى ديگر گفتند : « اخراب » و « تخريب » يكى باشد ( 10 ) . زهرىّ گفت :
چون رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - به ايشان قرار داد كه آنچه بر شتر بتوانند نهادن ببرند و سرايها و املاك ( 11 ) رها كنند ، ايشان ( 12 ) در سرايها مىگرديدند و هر چوبى و دريچهاى و درى كه نيك بودى بشكافتندى و بر شتران نهادندى ، و باقى مسلمانان خراب مىكردند .
هامش
( 1 ) . اساس : گفتند ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . اساس : گفت ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 3 ) . آد ، كا ، گا : افكند .
( 4 ) . گا : بيران .
( 5 ) . آد ، كا ، گا : تشديد اختيار نكردم .
( 9 - 6 ) . كا ، گا : بيران .
( 7 ) . آد ، كا ، گا : بيران كنند .
( 8 ) . آد : رها كردند .
( 10 ) . آد ، كا ، گا : هر دو به يك معنىاند .
( 11 ) . آد ، كا ، گا ديگر .
( 12 ) . آد ، كا ، گا : پس ايشان .