عبد اللَّه عبّاس گفت : يعنى مؤمنانى كه از شرك مطهّر باشند و از گناهان محفوظ باشند . عكرمه گفت : مراد حاملان توريت و انجيلاند . قتاده گفت :
يعنى بنزديك خداى دست جز پاكيزگان ( 1 ) به او نرسد ، امّا در دنيا مؤمن و كافر و منافق همه دست به او كشند . كلبي گفت : مراد سفرهاند كه خداى تعالى گفت : بِأَيْدِي سَفَرَةٍ ، كِرامٍ بَرَرَةٍ ( 2 ) . محمّد بن فضل گفت : اين قرآن نخوانند الَّا موحّدان ، و عبد اللَّه عبّاس نهى كردى از آن كه تمكين كنند جهودان و ترسايان را از خواندن قرآن .
فرّاء گفت : معنى آن است كه طعم و نفع او نيابد ( 3 ) الَّا آن كه ايمان آرد با او .
حسين بن فضل گفت كه : تفسير و تأويل آن ندانند الَّا آنان كه خداى تعالى ايشان را پاك ( 4 ) بكرده باشد از كفر و نفاق . أبو بكر وراق گفت كه : تفسير و تأويل آن ندانند الَّا آنان ، كه خداى تعالى توفيق ندهد عمل كردن بر او الَّا پاكان را از گناه .
ابو العباس بن عطا گفت : حقايق قرآن ندانند الَّا آنان كه اسرار ايشان به انوار عصمت پاك كرده باشند از أقذار معصيت ، و آن صفت معصومان است .
جنيد گفت : آنانند كه سرّ خود پاك كردند عمّا سوى اللَّه .
بعضى ديگر گفتند كه : معنى آن است كه نبايد كه دست به آن يازند و او را نبسايند ( 5 ) الَّا آنان كه پاكيزه باشند از جنابت و حيض و احداث ، و ظاهر لفظ خبر است و مراد نهى كقوله : وَالْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ ( 6 ) . ظاهر اين خبر است و مراد نهى ( 7 ) ، و
قوله : - عليه السلام - لن ( 8 ) يلدغ المؤمن في ( 9 ) حجر مرتين
، ظاهر خبر است و مراد نهى ، چه ( 10 ) اگر معنى خبر بودى دروغ بودى ، و مراد مسّ
هامش
( 1 ) . آد ، گا : بنزديك خداى پاك جز دست پاكان .
( 2 ) . سورهء عبس ( 80 ) آيهء 15 و 16 .
( 3 ) . اساس : نيايد ، با توجه به كا تصحيح شد .
( 4 ) . آد ، گا و مطهّر .
( 5 ) . گا : بسانيد . احتمالا « بپانيد ؟ » .
( 6 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 228 ، آد ، گا كه .
( 7 ) . آد ، كا ، گا .
( 8 ) . آد ، كا : لا .
( 9 ) . آد ، كا ، گا : من .
( 10 ) . آد ، گا : كه .