* ( أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوه مِنَ الْمُزْنِ ) * شما فرود آورده از ابر ( 1 ) . و « المزن » السحاب ، واحدها ( 2 ) مزنة [ 139 - پ ] ( 3 ) ، و قال :
فنحن كماء المزن ما فى نصابنا
كهام و لا فينا يعدّ بخيل ( 4 )
* ( لَوْ نَشاءُ جَعَلْناه أُجاجاً ) * اگر ما خواهيم آن را شور گردانيم شورى سخت .
حسن گفت ( 5 ) : شور و تلخ . * ( فَلَوْ لا تَشْكُرُونَ ) * چرا شكر نمىكنيد ؟
* ( أَ فَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ ) * ، گفت : مىبينيد ( 6 ) اين آتش كه از آتش زنه بيرون مىآريد ( 7 ) ؟ يقال ورى الزند و اوريته أنا ، و الايراء اخراج النار من القدّاحة .
* ( أَ أَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَها ) * ، گفت : شما آفريديد و رويانيديد درخت آتش را - يعنى مرخ و عفار را - كه آتش در او باشد ، * ( أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُنَ ) * يا ما آفرينيم ( 8 ) و انشا مىكنيم ؟
* ( نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً وَمَتاعاً ) * ، گفت : ما كرديم ( 9 ) آتش را تذكره و ياد كردى از آتش دوزخ . ابو هريره روايت كرد از رسول - عليه السلام - كه او گفت : اين آتش كه شما مىافروزيد جزوى است از هفتاد جزو از آتش دوزخ . گفتند : يا رسول اللَّه ! اگر خود اين بودى كفايت بود ( 10 ) ما را . گفت : لا بل ، آن آتش مفضّل است بر اين آتش به شصت و نه جزو ، كه گرماى هر جزوى مانند اين است . * ( وَمَتاعاً ) * ، متعه و بلغه و برخوردارى . * ( لِلْمُقْوِينَ ) * براى ( 11 ) مسافران كه بر زمين قىّ فرود آيند ، و القى و القواء هى الارض اقفر الخالية البعيدة من العمران ، زمينى باشد بيابان خالى از
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا يا ما فرود مىآوريم .
( 2 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : واحدتها .
( 3 ) . نسخهء اساس در اين جا پايان مىپذيرد ، از آج افزوده مىشود .
( 4 ) . نسخهء آج شما فرود مىآريد آن ابر يا ما ، با توجه به آد و ديگر نسخه بدلها و سياق عبارت زايد مىنمايد .
( 5 ) . آد ، كا ، گا : ابو اسحق .
( 6 ) . آد ، گا : نمىبينيد .
( 7 ) . آد ، كا ، گا : فرو مىآريد .
( 8 ) . آد ، كا ، گا : مىآفرينيم .
( 9 ) . آد ، كا ، گا اين .
( 10 ) . آد ، كا ، گا : بودى .
( 11 ) . كا : از براى .