* ( فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ ) * قوت ايشان از حميم ( 1 ) ، آب تافته باشد .
* ( وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ ) * و ملازمت دوزخ تافته .
* ( إِنَّ هذا ) * ( 2 ) اين كه تو را گفتيم و قصّه آن بر تو ايراد و انزال كرديم حق ( 3 ) و يقين است ، درست ( 4 ) است لا باطل فيه و لا شكّ حقّى است بى باطل و يقينى است بى شك ، و اضافة الحقّ إلى اليقين و هما شىء واحد لاختلاف اللَّفظ ، كقوله : حندس الظلم ، و گفتند : « هذا » اشارت است به قرآن ، يعنى اين قرآن حق و يقين است ، و غايت درستى علم است ، من غير شكّ .
* ( فَسَبِّحْ ) * : تسبيح كن به نام خدايت كه او عظيم و بزرگوار است : بعضى گفتند : مراد « به تسبيح » نماز است ، يعنى نماز كن به فرمان خداى تعالى . و گفتند : تسبيح كن به نام و ذكر خداى تعالى . عقبة الجهنيّ گفت : چون اين آيت آمد : * ( فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ ) * مصطفى - صلى اللَّه عليه و آله - گفت ( 5 ) :
اجعلوها فى ركوعكم
: آن را در ركوع كنيد . سنّت شد كه در ركوع تسبيح گويند ، سبحان ربّى العظيم و بحمده ، چون اين آيت كه : سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى ( 6 ) خداى تعالى گفت اين در سجود گويند در سجود تسبيح چنين آمد كه : سبحان ربى الاعلى و بحمده . آنگه از پس اين خداى تعالى سورتها فرستاد كه در اوّل او تسبيح است .
من قوله : سبّح للَّه ( 7 ) ] ( 8 ) .
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا و .
( 2 ) . كا لهو حقّ اليقين .
( 3 ) . كا است .
( 4 ) . كا ، گا درست .
( 5 ) . آج : خداى تعالى گفت .
( 6 ) . سورهء اعلى ( 87 ) آيهء 1 .
( 7 ) . سورههاى حديد 57 ، حشر 59 و صفّ 61 آيهء 1 .
( 8 ) . پايان جلد 18 در هيچ كدام از نسخههاى خطى به تصريح مشخص نشده است . نسخهء اساس تا اين جا افتادگى داشت ، از آج آورده شد .