جوى بر مقدار روز ( 1 ) . عبد اللَّه مسعود گفت : دردى زيت باشد ( 2 ) . كسائي گفت : آن را بوى باشد بغايت كريه .
* ( فَلا تَنْتَصِرانِ ) * انتقام نتوانيد كشيد ( 3 ) و قوّت آن نداريد ، * ( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ) * .
* ( فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ ) * ، گفت : چون شكافته شود آسمان و درها در او پديد آيد و فرشتگان به او ( 4 ) فرود آيند ، بيانه : وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ ( 5 ) وَنُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا ( 6 ) .
* ( فَكانَتْ ) * ( 7 ) [ 115 - ر ] * ( وَرْدَةً ) * گلى شود ، يعنى گلگون شود ، سرخ شود به رنگ گل . فرّاء گفت و زجّاج : به رنگ اسب گلگون شود ، يقال : فرس ورد و وردة . و « الوردة » فى الآية واحدة الورد ، اين قول عبد اللَّه عبّاس است ، و قتاده و ضحّاك و ربيع گفتند كه : به لون ( 8 ) اسب ورد باشد . در ربيع كميتى زرد بام ( 9 ) باشد ، چون زمستان پديد آيد و هواى سرد بر او وزد كميتى سرخ شود ، چون زمستان سرد شود كميتى أغفر ( 10 ) شود . حق تعالى گفت : آسمان عند انشقاق متلوّن شود به مانند اين اسب كه متلوّن شود به اختلاف فصول . مجاهد و أبو العاليه گفتند : چون روغن شود ، و اين روايت شيبان است از قتاده ، قال : الدّهان ، الدهن ، و قيل : الدّهان جمع الدهن . و روغنها را الوان مختلف باشد ، تشبيه كرد آسمان را در تلوّن به تلوّن روغنها و انواع آن .
هامش
( 1 ) . آد ، گا : سپيد .
( 2 ) . آد ، گا دوى باشد گنديده منتن .
( 3 ) . آد ، كا ، گا : كشيدن .
( 4 ) . آد ، گا : فرشتگان بدان درها .
( 6 - 5 ) . سوره فرقان ( 25 ) آيهء 25 .
( 7 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : فصارت كه با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 8 ) . آد ، گا : به رنگ .
( 9 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها چاپ شعرانى ( 10 / 398 ) : زرد فام .
( 10 ) . آد ، كا ، گا : اغبر .