مىگويد : لا تُدْرِكُه الأَبْصارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصارَ ( 1 ) . و هر كه تو را گويد من از آن پنجگانه يكى دانم [ 74 - پ ] دروغ گويد و اللَّه تعالى يقول ( 2 ) : إِنَّ اللَّه عِنْدَه عِلْمُ السَّاعَةِ ( 3 ) - الاية .
قوله : * ( أَ فَتُمارُونَه عَلى ما يَرى ) * ، اى راى ( 4 ) . عبد اللَّه مسعود و عايشه و مسروق و نخعى و حمزه و كسائى و خلف و يعقوب خواندند : أ فتمرونه ، به فتح تا « بى الف » على معنى أ فتجحدونه ، و اين اختيار ابو عبيده ( 5 ) است براى آن كه ايشان مجادله نكردند با رسول - عليه السلام - بل جحود كردند با او . يقول العرب :
مريت الرجل ( 6 ) حقّه ، اذا جحدته ، قال الشّاعر :
لئن ( 7 ) هجوت اخا صدق و مكرمة
لقد مريت اخا ما كان يمريكا ( 8 )
اى ، جحدته . و باقى قرّاء أ فتمارونه خواندند بضمّ « تا » و به « الف » ، يعنى جدل مىكنى ( 9 ) با او بر آنچه ديده است . و
فى الحديث : لا تماروا فى القران فانّ المراء [ فيه ] ( 10 ) كفر
، گفت : جدل مكنى ( 11 ) در قرآن كه جدل كردن در او كفر است .
* ( وَلَقَدْ رَآه نَزْلَةً أُخْرى ) * بديد او را يك بار ديگر يعنى رسول - عليه السلام - جبريل را بديد يك بار ديگر . نزل اخرى ، اى ، مرة اخرى . يعنى بر آن صورت كه بر ( 12 ) آسمان باشد ، چه رسول - عليه السلام - او را بر آن ( 13 ) صورت دو بار ديد ، يك بار به اوّل نوبت كه وحى آمد ، و ( 14 ) رسول - عليه السلام - بر كوه حرى بود ،
هامش
( 1 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 103 .
( 2 ) . آد ، گا : قوله تعالى .
( 3 ) . سورهء لقمان ( 31 ) آيهء 34 .
( 4 ) . آد ، گا عبد اللَّه عباس .
( 5 ) . آد ، كا ، گا : ابو عبيد .
( 6 ) . آد ، گا : لرجل .
( 7 ) . آد ، گا : اذا .
( 8 ) . آج ، گا : تمريكا .
( 9 ) . آج : مىكنيد آد ، كا ، گا : مىكنند .
( 10 ) . اساس و آج : ندارد ، با توجّه به آد تصحيح شد .
( 11 ) . همهء نسخهها : مكنيد .
( 12 ) . همهء نسخهها : در .
( 13 ) . آد : بر اين كا : بدين .
( 14 ) . آد ، كا ، گا : آورد و دويم شب معراج ، اوّل كه وحى آورد .