كه ( 1 ) در او مرگ بينند و بميرند . و عاصم و ابن عامر خواندند : * ( يُصْعَقُونَ ) * ، بضمّ « يا » ، على الفعل المجهول ، اى يهلكون تا آن روز كه ايشان را هلاك كنند . يقال : صعق الرجل ، اذا مات . و صعق ، إذا اصيب بالصّاعقة . آنگه عام شد در همه انواع هلاك تا « صعق » گفتند اذا هلك و اگر چه به صاعقه نباشد . فرّاء گفت اين دو لغت است و معنى يكى ، لقولهم : سعد و سعد .
* ( يَوْمَ لا يُغْنِي عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً ) * ، آن روز كه ( 2 ) غنا نكند و سود ندارد از ايشان كيدشان هيچ چيز . و معنى قولهم ( 3 ) هذا الامر لا يغنى [ 63 - ر ] عنك ، اى لا ينفعك يعنى ايشان را مستغنى نكند ( 4 ) و از حاجت نبرد ( 5 ) ، * ( وَلا هُمْ يُنْصَرُونَ ) * و نه نيز ايشان را نصرت و يارى كنند ، يعنى كس نباشد كه ايشان را يار بود .
* ( وَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ) * ، آنگه گفت ظالمان را يعنى كافران را و مشركان عرب را . عذابى خواهد بودن دون ذلك ، اى قبل ذلك پيش از عذاب دوزخ . گفتند :
عذاب گور است - اين قول براء بن عازب است . و گفتند : قتل و أسر روز بدر است - و اين قول عبد اللَّه عبّاس است - و گفتند : قحط و جوع هفت ساله است ( 6 ) - و اين قول قتاده است - ابن زيد گفت : مصايب و احزان و آفات و اوجاع است كه به ايشان رسد در دنيا و ( 7 ) هلاك مال و فرزندان . * ( وَلكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ ) * و لكن بيشتر ايشان ندانند كه عذاب به ايشان فرود خواهد آمد ( 8 ) .
* ( وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ ) * صبر كن براى حكم خداى تعالى يعنى تا اين انواع عذاب برسد به ايشان كه اين عذاب محكوم است ( 9 ) از جهت ( 10 ) خداى تعالى . * ( فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا ) * كه تو به چشمهاى مايى ، يعنى به چشم حفظ و نگاهداشت ( 11 ) مايى و به آن جا كه
هامش
( 2 - 1 ) . آد ، كا ، گا : آن روز كه .
( 3 ) . آد ، كا ، گا : كقولهم .
( 4 ) . كا ، گا : بنكند .
( 5 ) . كا ، گا : بنبرد .
( 6 ) . كا : جوع است هفت ساله .
( 7 ) . آد ، كا ، گا مرگ .
( 8 ) . آج ، كا : فرو خواهد آمد ، آد : نازل خواهد شد .
( 9 ) . آد ، گا : آن محكوم به است .
( 10 ) . آد ، گا : از نزد .
( 11 ) . كا : نگهداشت .