المنون ما انتظار كنيم ( 1 ) تا حادثهء مرگ به او ( 2 ) رسد . گفتند : كاهن آن باشد كه گويد مرا « تابعه » هست ( 3 ) از جنّ كه مرا خبر دهد از احوال غيوب بى وحى ، و گاه گاه سخنهاى غيب گويد و دعوى وحى نكند ، بل گويد : مرا ( 4 ) اين علم حاصل است از اختصاصى كه مرا هست . و بعضى از طالع و نجوم گويند ( 5 ) ، و گويند : كسهاى چنين را ( 6 ) سهم الغيب در طالع است ( 7 ) . بعضى دگر گفتند : اين محمّد شاعرى ( 8 ) است و كار شاعرى ( 9 ) و رونق شعر او چندان باشد ( 10 ) تا او زنده باشد ( 11 ) ، ما صبر كنيم تا او نيز بميرد چنان كه شاعران ديگر ( 12 ) از طرفه و زهير و نابغه و جز ايشان .
دگر آن كه او را پدرش در جوانى بمرد ( 13 ) باشد كه كار او همچنين بود . و « منون » هم مرگ باشد و هم روزگار ، و بگفتيم كه : اشتقاق اين لفظ از « منّ » است ، و منّ قطع باشد ، يعنى مردم را از دنيا ببرند ( 14 ) ، و منه قوله ( 15 ) : اجر غير ممنون ( 16 ) ، و منّت از آن جاست كه ( 17 ) رونق و بهاء نعمت ببرد . أخفش گفت : براى آن كه قوّت آدمى و منّت او ببرد ، و أنشد ابن عبّاس :
تربّص بها ( 18 ) ريب المنون لعلَّها
تطلَّق يوما أو يموت حليلها
« به » ، أى بالرّجل و يروى : تربّص بها ، أى حوادث الدهر من طلاق او موت الحليل و هو زوجها .
هامش
( 1 ) . آد ، گا : ما منتظر باشيم كا : ما انتظار مىكشيم .
( 2 ) . گا : به دو .
( 3 ) . آد ، گا : تابعى است .
( 4 ) . آج و ديگر نسخه بدلها از .
( 5 ) . كا ، گا : گويد .
( 6 ) . آد ، گا : اين چنين كسان را .
( 7 ) . آد ، كا ، گا : باشد .
( 8 ) . آج : شاعر .
( 9 ) . آج ، آد ، كا ، گا : شاعر .
( 11 - 10 ) . آد ، گا : بود .
( 12 ) . آج : ديگران .
( 13 ) . آد ، گا : مرده كا : بمرده .
( 14 ) . آد : ببرد .
( 15 ) . آج ، كا تعالى .
( 16 ) . سورهء تين ( 95 ) آيهء 6 .
( 17 ) . آد ، كا ، گا گويند .
( 18 ) . اساس : به با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .