در حقّ اهل دوزخ گفتيم - بخورى ( 1 ) از اين طعامها و بازخورى از اين شرابها .
* ( هَنِيئاً ) * ، أى طعاما هنيئا ، أو اكلا ( 2 ) هنيئا ، صفت موصوفى [ 57 - ر ] محذوف است ، أى طعاما هنيئا ، أو اكلا ( 3 ) هنيئا ، صفت موصوفى [ 57 - ر ] محذوف است ، طعامى گوارنده يا خوردنى نوش . * ( بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * با آنچه كردى ( 4 ) يعنى به جزا و پاداشت و عوض آن ، و اين « با » مجازات است .
* ( مُتَّكِئِينَ ) * تكيه زدگان ( 5 ) ، و نصب او بر حال است ( 6 ) . بر سريرهاى به صف - باز نهاده و در برابر يكديگر ( 7 ) نهاده . در همه صدر سرير باشد در برابر يكديگر نهاده ( 8 ) بر هر سريرى حورى نشسته . * ( وَزَوَّجْناهُمْ ) * و به ايشان دهيم جفتان ايشان ( 9 ) * ( بِحُورٍ عِينٍ ) * زنان سياه چشم فراخ چشم را .
* ( وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ ) * ، روا باشد كه اين جمله عطف بود على قوله : * ( إِنَّ الْمُتَّقِينَ ) * ( 10 ) ، و روا بود كه جمله بود مستأنف و محلّ او رفع . قرّاء در اين آيت خلاف كردند چند جاى . ابو عمرو خواند : « أتبعناهم ذرّيّاتهم بايمان الحقنا بهم ذرّياتهم و ما التناهم » ، على نسق واحد تا كلام متجانس باشد على اخبار اللَّه تعالى عن نفسه على وجه التعظيم بلفظ الجمع من الاتباع . وَذُرِّيَّاتِهِمْ ، در هر دو جاى به لفظ جمع و كسر « تا » فى موضع النصب ، براى آن كه با جمع مؤنّث است . گفت : ما فرزندان ايشان از پى ايشان ببرديم به ايمان ، يعنى حكم اينان ( 11 ) حكم ايشان كرديم ، فرداى قيامت فرزندان ايشان را به ايشان در رسانيم و به بر ايشان بريم و از اعمال پدران و فرزندان هيچ نقصان نكنيم . و باقى قرّاء خواندند : * ( وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ ) * و فرزندان ايشان متابعت كردند ايشان را به
هامش
( 1 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : بخوريد .
( 3 - 2 ) . آج ، كا : بازخوريد ، آد ، گا : بنوشيد .
( 4 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : به آنچه كرديد .
( 5 ) . كا : تكيه زده .
( 6 ) . كا على سرر مصفوفة .
( 7 ) . آج : در برابر بر يكديگر آد : در بر يكديگر .
( 8 ) . آج : يك در بر ديگر نهاده آد : در بر يكديگر نهاده كا : يك بر ديگر نهاده .
( 9 ) . آد ، كا : دهيم و جفت ايشان گردانيم .
( 10 ) . سورهء طور ( 52 ) آيهء 17 .
( 11 ) . آج : آنان .