* ( وَقَوْمَ نُوحٍ ) * ، ابو عمرو و حمزه و كسائى و اعمش خواندند : « و قوم » مجرور عطفا على قوله : * ( وَفِي الأَرْضِ ) * ( 1 ) ، * ( وَفِي مُوسى ) * ( 2 ) ، * ( وَفِي عادٍ ) * ( 3 ) ، * ( وَفِي ثَمُودَ ) * ( 4 ) * ( ) * ، و باقى قرّاء منصوب خواندند . و در او چند وجه خواندند ( 5 ) : يكى آن كه عطف است على الضمير في قوله : * ( فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ ) * ( 6 ) يعنى و اخذت قوم نوح الصاعقة ايضا ، و دوم فعلى مضمر ، نحو : و أهلكنا قوم نوح ، و گفتند : و اذكر قوم نوح من قبل ( 7 ) ، از پيش آن گروه گذشته ( 8 ) از عاد و ثمود و قوم فرعون .
* ( إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ ) * ايشان گروهى فاسقان بودند از فرمان خداى بيرون شده .
* ( وَالسَّماءَ ) * و آسمان را بنا كرديم بقوّت . * ( وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ) * ، عبد اللَّه عبّاس گفت : ما قادريم بر آن . روايتى هم از او آن است كه ما روزى فراخ كنيم ( 9 ) بر آن كس كه خواهيم . ضحّاك گفت [ 50 - پ ] : ما تو نگريم ( 10 ) ، بيانه : عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُه وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُه . ( 11 ) حسين بن الفضل گفت : علم ما واسع است ، يعنى همه چيز دانيم .
* ( وَالأَرْضَ فَرَشْناها ) * و زمين را بگسترديم . * ( فَنِعْمَ الْماهِدُونَ ) * نيك ( 12 ) گسترانندهايم ( 13 ) ما ، و اين همه تذكير نعمت [ است ] ( 14 ) تا خلقان بشنوند و نعمت ياد آرند و شكر كنند .
هامش
( 1 ) . سورهء ذاريات ( 51 ) آيهء 20 .
( 2 ) . سورهء ذاريات ( 51 ) آيهء 38 .
( 3 ) . سورهء ذاريات ( 51 ) آيهء 41 .
( 4 ) . سورهء ذاريات ( 51 ) آيهء 43 .
( 5 ) . آج ، آد ، كا ، گا : گفتند .
( 6 ) . سورهء ذاريات ( 51 ) آيهء 44 .
( 7 ) . آد ، گا ياد كن قوم نوح را گا ياد كن .
( 8 ) . اساس : گزشته ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 9 ) . آج : گردانيم .
( 10 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : توانگريم .
( 11 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 236 .
( 12 ) . كا : و نيك .
( 13 ) . آج ، كا ، گا : گسترانيدهايم .
( 14 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .