را عادت نبود كه در مهمان نگاه كردى به وقت طعام خوردن ، چه عادت كريمان چنين باشد تا مهمانان طعام بخورند چنان كه خواهند ، بخلاف آن كه يكى گفت در مهمانى بخيلى ( 1 ) :
امدّ يدىّ فيه لأسرق لقمة
فيلحظني شزرا فأعبث بالبقل
ساره از پس پرده بديد ، ابراهيم را بخواند و گفت : اين ميهمانان تو طعام نمىخورند . او گفت : الا تأكلون ( 2 ) ، آنگه بترسيد از ايشان كه نبايد كه به او ( 3 ) غدرى و خيانتى در دل دارند ، يقال : أوجس في نفسه ( 4 ) اذا وجد و الخيفة الخوف . قالوا لا تخف ، ايشان ( 5 ) ديدند كه ابراهيم بترسيد از ايشان ، گفتند : مترس . و او را به پسرى دانا بشارت دادند . اهل اشارت گفتند : چون ساره [ 48 - پ ] با بى فرزندى ( 6 ) عجل ( 7 ) فدا كرد و ايثار كرد كه آن را چون فرزند مىداشت ، ما او را به فرزند چون اسحاق بشارت داديم ( 8 ) .
* ( فَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُه فِي صَرَّةٍ ) * ، أى في صيحة ، يعنى ساره كه اهل او بود بانگ برداشت . و مراد به « اقبلت » نه اقبال و ادبار است ، انّما معنى آن است كه گويد :
اقبل فلان يفعل كذا ، أى جعله ( 9 ) كذا . و گفتند : في صرّة ، أى في جماعة من النّساء .
و اصل الصّرّ ، الجمع ، و منه الصرّة و قال ( 10 ) .
جواهرها في صرّة لم تزيّل .
أى في جماعة من ( 11 ) البقر . فصكّت وجهها ، أى لطمت وجهها تپنچه ( 12 ) بر
هامش
( 1 ) . آد ، كا : مهمان بخيل گا : ميزبان بخيلى .
( 2 ) . آد ، كا ، گا فاوجس منهم خيفة .
( 3 ) . كا : كه نباشد با او .
( 4 ) . آد ، كا و أجسّ .
( 5 ) . آج و ديگر نسخه بدلها چون .
( 6 ) . كا : به عوض فرزندى .
( 7 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : عجلى .
( 8 ) . گا : دادند .
( 9 ) . اساس : أى جعله با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 10 ) . آد ، كا ، گا الشّاعر .
( 11 ) . آج ، كا ، گا : ندارد .
( 12 ) . آج ، گا : طپانچه .