جايى ( 1 ) نهادم كه ( 2 ) آفت به او ره نبرد ( 3 ) و هيچ دزد ( 4 ) نبرد ، لا تأكله السوس و لا يناله اللَّصوص .
* ( وَفِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ ) * روزى شما در آسمان است ، يعنى برف و باران كه به او نبات از زمين بر آيد كه سبب روزى شما مىشود ( 5 ) . بعضى دگر گفتند : مراد به « سماء » باران است كه عرب آسمان را و ابر ( 6 ) و باران را آسمان خوانند ( 7 ) ، يقول العرب : أصابنا سماء ، قال ( 8 ) :
اذا سقط السّماء بارض قوم
رعيناها و ان كانوا غضابا
ابن كيسان گفت : معنى آن است كه و على ربّ السماء رزقكم روزى شما به تقدير و فرمان خداى آسمان است . و « في » به معنى « على » است ، چنان كه گفت :
وَ لأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ ( 9 ) ، أى « على » ، آنگه مضاف بيفگند و مضاف اليه به جاى او بداشت ( 10 ) ، نحو قوله : وَسْئَلِ الْقَرْيَةَ ( 11 ) ، و اين وجه متعسّف [ است ] ( 12 ) از آن جا كه مجاز فى ( 13 ) مجاز است ، و اين معنى استخراج توان كرد ( 14 ) بى اين تقدير بر وجهى دگر و آن آن است ( 15 ) : * ( وَفِي السَّماءِ ) * ، مراد آن است كه چون در آسمان باشد جز به تقدير من نباشد ( 16 ) ، براى آن كه من در آسمان [ كس را ] ( 17 ) ملك و ملك ندادم چنان كه [ در زمين ] ( 18 ) . فاذا يختصّ بي و يتعلَّق بمشيّتى ، و اين
هامش
( 1 ) . كا : چنان .
( 2 ) . آج ، كا : نهادهام كه .
( 3 ) . آج : راه نبرد كا ، گا : راه نيابد .
( 4 ) . آد ، گا آن را .
( 5 ) . آج ، آد ، كا : روزى شماست .
( 6 ) . آج را .
( 7 ) . آد ، كا : خواند .
( 8 ) . كا الشّاعر .
( 9 ) . سورهء طه ( 20 ) آيهء 71 .
( 10 ) . آد ، كا : بنهاد .
( 11 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 82 .
( 18 - 17 - 12 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 13 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : در .
( 14 ) . آد ، گا : توان كردن .
( 15 ) . آد ، گا : وجهى ديگر كه كا : وجهى ديگر و آن آن است كه .
( 16 ) . آد ، گا : نبود .