كه داشت از مواشى برد . يكى از اصحاب رسول گفت : هذا المحروم ( 1 ) اين مرد محروم است . او را توزيعى بكردند ( 2 ) . شعبىّ گفت : هفتاد سال است تا ( 3 ) مىپرسم كه محروم كه باشد و هيچ علمى حاصل نشد مرا ( 4 ) . و اصل او در لغت ممنوع باشد بر خلاف مرزوق . و « حرمان » منع باشد .
أنس مالك روايت كرد كه رسول - عليه السلام - گفت : فرداى قيامت درويشان تظلَّم كنند از توانگران ( 5 ) و گويند : بار خدايا حقّ ما بندادند ( 6 ) از حقّى كه تو نهادى ما را در مال ايشان ، حق تعالى گويد : به عزّت و جلال من كه شما را مقرّب گردانم و ايشان را عذاب كنم . آنگه رسول - عليه السلام - اين آيت برخواند : * ( وَفِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ ) * .
و فى الأرض آيات للموقنين و در زمين اياتى و علاماتى و عبرتى هست آنان را كه ايشان را يقين باشد و شكّاك نباشند آنگه گفت به لفظ استفهام بر سبيل ملامت : * ( وَفِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ ) * در خويشتن نمىنگرى ( 7 ) و انديشه نمىكنى ( 8 ) ؟
عبد اللَّه زبير گفت : مراد مخرج بول و غايط است . مسيّب بن شريك گفت : مراد آن است كه از يك ره ( 9 ) طعام و شراب فرو مىرود ( 10 ) و از دو ره ( 11 ) بيرون مىآيد . اگر شير محض خورد ( 12 ) آب بيرون آيد . ابو بكر وراق گفت : و في انفسكم ( 13 ) ، در تحويل حالات و تغيير آلات و ضعف و قوّت و قهر منّت و عجز اركان و فسخ صريمت و نقض عزيمت . آنگه گفت [ 44 - پ ] : تو ايمن باش كه روزى تو
هامش
( 1 ) . كا : هذا محروم .
( 2 ) . آد ، گا : از براى او توزيعى كنيد كا : او را توزيعى كنيد ، بكردند .
( 3 ) . آج ، آد ، گا : كه .
( 4 ) . كا : نشد بر آن .
( 5 ) . آج و همهء نسخه بدلها : توانگران .
( 6 ) . اساس : بنه دادند / بندادند .
( 7 ) . آج و همهء نسخه بدلها : نمىنگريد .
( 8 ) . آج و همه نسخه بدلها : نمىكنيد .
( 9 ) . آج ، كا : راه .
( 10 ) . آج : مىشود .
( 11 ) . كا : راه .
( 12 ) . آد ، گا : خورند .
( 13 ) . آد و ديگر نسخه بدلها يعنى .