تفضل ، ( 1 ) دون احباط ( 2 ) . * ( وَكانَ ذلِكَ عِنْدَ اللَّه فَوْزاً عَظِيماً ) * ، و اين بنزديك خداى تعالى ظفرى باشد بزرگ ( 3 ) . * ( وَيُعَذِّبَ ) * ، اين فعلها معطوف است على قوله : * ( لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّه ) * ، گفت : و نيز تا عذاب كند منافقان را از مردان و زنان و مشركان را كه با خداى انباز گويند ( 4 ) از مردان و زنان . * ( الظَّانِّينَ بِاللَّه ظَنَّ السَّوْءِ ) * ، آنان كه به خداى گمان بد برند كه خداى تعالى نصرت اسلام و اهل اسلام . نخواهد كردن . و مثله قوله : . . . وَتَظُنُّونَ بِاللَّه الظُّنُونَا ( 5 ) .
* ( عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ ) * ، [ 290 - پ ] بر ايشان خواهد ( 6 ) دايرهء بد ، آن [ از ] ( 7 ) بلا و عذاب و ظفر مسلمانان بر ايشان . ابن كثير و ابو عمرو خواندند : دائرة السوء ، بضم السين على الاسم ، و باقى قرا به فتح « سين » ، على المصدر . و دايره آن باشد كه [ بد و نيك را باشد ] ( 8 ) .
يدور ، آن كه نيك باشد آن بود كه يدور لهم ، و آن كه بد باشد يدور عليهم بود . و گفتند :
دايره در برابر ( 9 ) دولت باشد . قال حميد بن ثور : و دائرات السوء ان تدورا ( 10 ) .
* ( وَغَضِبَ اللَّه عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ ) * ، خداى خشم گرفت بر ايشان و لعنت كرد ايشان را . * ( وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ ) * ، و ببجارد ( 11 ) براى ايشان دوزخ . * ( وَساءَتْ مَصِيراً ) * ، و بد جايگاه ( 12 ) بازگشتن است ايشان را دوزخ .
* ( وَلِلَّه جُنُودُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَكانَ اللَّه عَزِيزاً حَكِيماً ) * ، و تكرار اين براى آن كرد كه در اول ذكر مؤمنان كرد . آنگه گفت : لشكرهاى آسمان و زمين مراست تا ( 13 ) بداند كه انتقام تواند كشيدن . * ( وَكانَ اللَّه عَزِيزاً حَكِيماً ) * ، و خداى تعالى عزيز و غالب و مانع است و محكم كار است .
آنگه با رسول ( 14 ) خطاب كرد و گفت : * ( إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِيراً ) * ،
هامش
( 1 ) . گا ، لا ، آد : آن باشد كه به تفضل بود .
( 2 ) . گا ، آد ، افزوده : چنان كه مكررا گذشت .
( 3 ) . گا ، لا ، آد : بزرگوار .
( 4 ) . آج ، ما : گيرند .
( 5 ) . سورهء احزاب ( 33 ) آيهء 10 .
( 6 ) . آج ، ما ، افزوده : بود ، گا ، لا ، آد : بودن .
( 7 ) . اساس : ندارد ، از آج ، افزوده شد .
( 8 ) . اساس : ندارد ، از آد ، افزوده شد .
( 9 ) . گا ، لا ، آد : در اين آيه .
( 10 ) . آج ، ما : يدورا .
( 11 ) . گا ، آد ، آماده ساخت ، لا : بپجارد .
( 12 ) . ما : جايگاهى ، لا : جايى .
( 13 ) . آج ، افزوده : موقنان متيقن باشند به نصرت و ظفر ، ما : موقنا متيقن باشند به نصرت و ظفر ، گا ، لا : مومنان . . . ،
آد : متيقن باشند . . .
( 14 ) . ما ، لا ، افزوده : عليه السلام ، آج ، گا ، آد : صلى اللَّه عليه و آله .