ترازوا ( 1 ) راست باشند . بعضى ديگر گفتند : مراد به ميزان هم قرآن است و تكرار آن بهر ( 2 ) اختلاف لفظ كرد . و براى آن قرآن را ترازو خواند كه در او راستى و انصاف است و نيز رجحان او بر ديگر كلامها چنان ظاهر است كه رجحان ترازو و » كفهاى بر كفهاى گرانتر باشد يعنى كتابى كه در اين معانى با ترازو ماند .
و بيشتر مفسران گفتند : خود ترازوى حقيقى خواست كه خداى تعالى چنان كه كتاب از آسمان فرستاد ، ترازو هم از آسمان فرستاد و راستى و كژى و زيادت و نقصان و فروماندگى و رجحان او معلوم كرد مردمان را و كيفيت چيزى سختن ، چنان كه هست - فيما بيننا - به اعلام او بوده است . * ( وَما يُدْرِيكَ ) * ، و چه آگاه كرده است تو را و اعلام كرده ؟ يعنى چه دانى تو ؟ [ 179 - ر ] * ( لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِيبٌ ) * ، همانا رواست كه قيامت نزديك است ، يعنى چون وقتى معين نيست آن را ، مجوز است كه هر ساعت باشد . و براى آن « قريب » گفت ، « قريبة » نگفت ، كه تأنيث ساعت نه حقيقى است . و گفتند : رجوع با معنى روز كرد كه يوم القيامة است . و گفتند : تقدير آن است كه قريب مجيئها ( 4 ) ، چنان كه : هند خارج غلامها . و گفتند : فعيل به معنى فاعل را تشبيه كرد به فعيل به معنى مفعول ، كامرأة قتيل و كف خضيب .
* ( يَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِها ) * ، استعجال و شتابزدگى به قيامت آنان مىكنند كه ايمان ( 5 ) ندارند ، از آن كه نمىدانند كه آن چه روز است و در آن روز ايشان را چه نهاده است . * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ ) * ، و آنان كه ايمان دارند مىترسند از آن روز و مىدانند كه آن حق است و درست است و خواهد بودن ، و ايمان دارند به اهوال و شدايد آن و حساب و كتاب و ثواب و عقاب . آنگه گفت : * ( أَلا إِنَّ الَّذِينَ يُمارُونَ فِي السَّاعَةِ لَفِي ضَلالٍ بَعِيدٍ ) * ، آنان كه خصومت و جدل كنند در باب قيامت و انكار كنند بودن او را ، و به حساب و كتاب و حشر و نشر و ثواب و عقاب بنگويند ( 6 ) ، ايشان در گمراهىاند دور از صواب و هدايت .
* ( اللَّه لَطِيفٌ بِعِبادِه ) * ، گفت : خداى لطف كننده است با بندگانش ، و لطف
هامش
( 1 ) . ترازوا / ترازو .
( 2 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد : براى .
( 3 ) . آج ، گا ، لا ، آد : چون .
( 4 ) . اساس : مجيها .
( 5 ) . گا ، لا ، افزوده : به آن .
( 6 ) . گا : نگروند ، لا : حشر و نشر نگويند و ثواب و عقاب نگويند ، آد : نكردند .