صلاحيت آن دارد . و « اليه » ، براى » اختصاص است ، يعنى يجتبى و يختار مضيفا إليه و ناسبا له ، اليه من انه رسول الله و نبى الله و صفى الله ( 2 ) و امين الله . اين ، فايدت « إليه » است . * ( وَيَهْدِي إِلَيْه مَنْ يُنِيبُ ) * ، و هدايت كند به خود آن را كه با او رجوع كند و يا در او ( 3 ) گريزد .
* ( وَما تَفَرَّقُوا ) * ، متفرق و مختلف نشدند اهل اديان و ملل . و گفتند : اهل كتاب را خواست چنان كه گفت : وَما تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ ( 4 ) - الايه .
* ( إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ ) * ، الا از پس آن كه علم و حجت به ايشان آمد از آيات و بينات و ادلت . و الا از پس آن كه نعت و صفت محمد در كتب محمد ( 5 ) بخواندند و بشناختند . * ( بَغْياً بَيْنَهُمْ ) * ، براى بغى و طلب رياست بناحق . و نصب او ( 6 ) مفعول له است . * ( وَلَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ ) * ، و اگر نه آنستى كه كلمتى از خداى تعالى سابق شده است كه تأخير عذاب ايشان كند تا به وقتى مسمى - و آن روز قيامت است - * ( لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ) * ، حكم كرده شدى ميان ايشان به عذاب ، و جدا [ 177 - پ ] كردندى مؤمن را از كافر به نزول عذاب به ( 7 ) كافران . * ( وَإِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتابَ ) * ، و آنان كه كتاب به ايشان به ميراث دادند از جهودان و ترسايان از پس پدران خود ، و قوله : * ( مِنْ بَعْدِهِمْ ) * ، گفتند : از پس امم گذشته ، و گفتند : اهل كتاب را خواست كه پيش رسول بودند . * ( لَفِي شَكٍّ مِنْه مُرِيبٍ ) * ، در شكىاند به تهمت آرنده . منه ، يعنى من محمد رسول الله ، از محمد - عليه السلام - و از كار او .
* ( فَلِذلِكَ فَادْعُ ) * ، يعنى ، الى ذلك ( 8 ) فادع . آنگه حق تعالى رسول را امر كرد و گفت : يا محمد ! تو مردمان را با دين مسلمانى دعوت كن . و « لام » و « الى » متعاقب باشند ، يقال : دعوته لكذا او الى كذا و هديته لكذا و ( 9 ) الى كذا ، و هديته كذا ايضا . * ( وَاسْتَقِمْ ) * ( 10 ) * ( كَما أُمِرْتَ ) * ، و مستقيم باش و راست چنان كه تو را فرمودهاند ، يعنى در دين چنان باش كه تو را فرمودهاند و هيچ عدول مكن و كژى مكن در دين ( 11 ) .
هامش
( 1 ) . آج ، ما ، افزوده : آن .
( 2 ) . آج : وصى الله .
( 3 ) . آج ، ما ، گا ، آد : با در او ، لا : با او .
( 4 ) . سورهء بينه ( 98 ) آيهء 4 .
( 5 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد : خود ، كه بر متن راجح مىنمايد .
( 6 ) . آج ، ما ، گا و لا ، آد ، افزوده : بر .
( 7 ) . گا : بر .
( 8 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد ، افزوده : الدين .
( 9 ) . ما : او .
( 10 ) . اساس ، آب ، آج ، ما : فاستقم ، با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد .
( 11 ) . گا ، آد ، افزوده : خداى .