باشد ( 1 ) و كيمنه كژدمان ( 2 ) چند شترى باشد ( 3 ) كه يك زخم كه بزنند تا چهل سال ساكن نشود ( 4 ) ، و گفتند . ( 5 ) آن باشد كه ايشان از گرماى دوزخ بنالند و بستوه آيند خداى تعالى زمهريرى پديد آرد و سرمايى كه ايشان از آن بگريزند و در ميان آتش شوند . و گفتهاند : ( 6 ) زيادت عذاب آن است كه امثال آن عذاب كه بر اتباع ايشان باشد ، بر ايشان نهند براى اضلال ايشان اتباع را ، چنان كه گفت : وَأَثْقالًا ( 7 ) مَعَ أَثْقالِهِمْ . . . ( 8 ) ،
و گفتهاند : مراد آن است كه عذاب ايشان مضاعف كنند ، * ( بِما كانُوا يُفْسِدُونَ ) * ، به آن فساد كه ايشان در زمين كرده باشند ( 9 ) از كفر و منع مردمان از ايمان . و « ما » مصدريّه است ، اى بفسادهم .
* ( وَيَوْمَ نَبْعَثُ ) * ، و ياد كن اى محمّد آن روز كه ما برانگيزيم در هر امّتى گواهى بر ايشان هم از ايشان ، يعنى روز قيامت كه ما پيغمبران را برانگيزيم تا بر امّت گواهى ( 10 ) دهند ، و براى آن گفت كه از ايشان كه هر پيغامبر كه خداى فرستاد به قومى از ايشان ، از قبيله ايشان و شهر ايشان فرستاد . * ( وَجِئْنا بِكَ شَهِيداً عَلى هؤُلاءِ ) * ، و تو را بياريم تا گواهى ( 11 ) دهى بر اينان كه تو پيغامبر اينانى ، و از اينانى و « شهيدا » اول منصوب است بر مفعول به ، و دوّم منصوب است بر حال . * ( وَنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ ) * ، و بفرستاديم كتاب قرآن بر تو ، * ( تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ ) * ، بيان و شرح هر چيزى . و تفعال بناى ( 12 ) مبالغه باشد و نصب او بر مفعول له است ، اى للبيان و الهداية و روا بود كه مصدرى بود در جاى حال ، اى مبيّنا ( 13 ) و هاديا . * ( وَهُدىً ) * ، و لطفى ( 14 ) مقرّب به طاعت ( 15 ) و خيرات ، ( 16 ) و رحمتى و بخشايشى از خداى تعالى بر بندگانش به عاجل و آجل . * ( وَبُشْرى ) * ، و بشارتى و مژدهاى مسلمانان را كه فرمان خداى را گردن نهاده
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : باشند .
( 2 ) . قم : كژدمانى كه باشند .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : باشند .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : نشوند .
( 5 ) . قم ، آب ، آز ، آج ، لب : گفتهاند .
( 6 ) . قم اين .
( 7 ) . اساس : اثقالند ، كه با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 8 ) . سورهء عنكبوت ( 29 ) آيهء 13 .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : كردهاند .
( 11 - 10 ) . قم : گواهى .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : به تاى .
( 13 ) . اساس : متبنا ، به قياس نسخهء قم ، تصحيح شد .
( 14 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : لطف .
( 15 ) . همهء نسخه بدلها : طاعات .
( 16 ) . قم و رحمة .