فرمان ( 1 ) او را خاضع شوند ، چو روز قيامت علوم ضرورى باشد و هيچ كس را شكّ و شبهت نماند ( 2 ) چه هر چه به خبر ( 3 ) شنيده باشند ، به عيان بينند ، چنان كه گفت : ثُمَّ لَتَرَوُنَّها عَيْنَ الْيَقِينِ ( 4 ) . * ( وَضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ ) * ، و گم شود از ايشان آنچه در دنيا ( 5 ) ساخته و فرو بافته ( 6 ) باشند به دروغ از اصنام و اوثان و آنچه بدون خداى پرستيده باشند . و از ايشان هيچ غنا نكند و سود ندارد .
* ( الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّه ) * ، آنان كه كافر شوند و از ره ( 7 ) خداى كه شرع و منهاج مسلمانى است ( 8 ) صدود ( 9 ) و اعراض نمايند يا ديگران را منع كنند از آن كه در اسلام آيند : يكى از صدود باشد ( 10 ) و يكى از صدّ . * ( زِدْناهُمْ عَذاباً فَوْقَ الْعَذابِ ) * ، ما بيفزاييم ايشان را عذاب بر بالاى عذاب .
عبد اللَّه مسعود گفت در اين آيت كه : زيادت عذاب كژ [ د ] ماني ( 11 ) باشند كه ايشان را دندانهايى باشد ( 12 ) چون درختان ( 13 ) خرما . عبد اللَّه عبّاس و مقاتل گفتند ( 14 ) :
اين زيادت عذاب ، پنج جوى باشند ( 15 ) از مس گداخته چون آتش ، از زير عرش بيرون مىآيد ، ايشان را به آن ( 16 ) عذاب كنند : سه بر مقدار روز و دو ( 17 ) [ 100 - پ ] بر مقدار شب . سعيد جبير گفت : مارانى باشد و كژدمانى كه مينه ماران چند شترى بختى
هامش
( 1 ) . آط ، آز ، آب ، آج ، لب : گردن نهند فرمان .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : نباشد .
( 3 ) . آب ، آز : به خير .
( 4 ) . سوره تكاثر ( 102 ) آيهء 7 .
( 5 ) . قم ، آط بر .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : فرا بافته .
( 7 ) . قم ، آج ، لب : راه .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : مسلمانان است .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : ندارد .
( 10 ) . اساس : باشند ، به قياس نسخهء قم و اتفاق نسخهها ، تصحيح شد .
( 11 ) . كذا در نسخه اساس با سه نقطه ، قم ، آط ، آب ، آج ، لب : كزدمان ، آز : كز مردمان . با توجه به استعمال كلمه در چند سطر بعد ، دال داخل قلَّاب افزوده شد .
( 12 ) . قم ، آط ، آج ، لب : دندانها باشد ، آب ، از : دندانها باشند .
( 13 ) . آز : دختران .
( 14 ) . همهء نسخه بدلها : عبد الله عباس گفت و مقاتل .
( 15 ) . همهء نسخه بدلها : باشد .
( 16 ) . قم : ندارد .
( 17 ) . آز : بر مقدار دو روز .