تسبيح مىكرد و امير المؤمنين على ( 1 ) از آن بخورد ، بر دست او نيز تسبيح كرد . و حسن و حسين - عليهما السّلامتاز آن بخوردند ، بر دست ايشان نيز تسبيح كرد . يكى از جملهء صحابه دست دراز كرد و يكى از آن برگرفت بر دست او تسبيح نكرد . جبريل - عليه السّلام - گفت : اين طعام بهشت است و طعام بهشت در دنيا نخورد الَّا پيغامبرى يا وصىّ پيغامبرى يا فرزند پيغامبرى . * ( وَلكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ) * ، و لكن شما تسبيح ايشان ندانى . و تأويل اين از دو وجه باشد : امّا من حيث الدّلالة چنان كه گفتيم ، و امّا از وجه تخصيص به عقلا و مكلَّفان ، * ( إِنَّه كانَ حَلِيماً غَفُوراً ) * ، كه خداى تعالى هميشه حليم و آمرزنده بوده است .
* ( وَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ ) * - الايه ، حق تعالى گفت : چون تو قرآن خوانى ما از ميان تو و كافرانى كه به قيامت ايمان ندارند حجابى كنيم پوشيده . قتاده گفت : مراد به اين حجاب آن اكنّه است كه ايشان گفتند : قُلُوبُنا فِي أَكِنَّةٍ مِمَّا تَدْعُونا إِلَيْه . . . ( 2 ) و اين قول نيك نيست براى آن كه اگر بر اين حمل كنند در آيت تكرار ( 3 ) باشد كه حديث اكنّه عقيب اين آيت مىآيد ( 4 ) . و گفتند : مستور ، به معنى ساتر است ، كقوله تعالى :
إِنَّه كانَ وَعْدُه مَأْتِيًّا ( 5 ) اى ، آتيا ، مفعول به معنى فاعل است . و بعضى دگر از مفسّران گفتند : مراد به حجاب ، حجابى است كه حقيقت باشد ، و مراد به مستور آن ( 6 ) است كه از چشم شما ( 7 ) پوشيده باشد . و بيان اين قول ، آن خبر است كه سعيد جبير روايت كرد كه چون تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ ( 8 ) فرود آمد زن ابو لهب بيامد تا رسول را ايذا كند و او زنى سليطه دراز زبان بود ( 9 ) . يكى از جمله صحابه گفت : يا رسول اللَّه ، اين زن آهنگ تو دارد و زنى بد ( 10 ) است و پليد زبان نبايد تا سخنى گويد كه تو را رنجى با دل آيد ، اگر بر وى و احترازى ( 11 ) بكنى . رسول - عليه السّلام - گفت :
سبحان الله بينى و بينها ،
گفت : اين تسبيح ميان من و اوست ، يعنى تا حجاب كند . او بيامد رسول را نديد . اين صحابى را گفت اين صاحب تو ما را هجو كرده است . صحابى گفت : او شعر نگويد
هامش
( 1 ) . قم ، آز ، آج ، لب عليه السّلام .
( 2 ) . سورهء فصّلت ( 41 ) آيهء 5 .
( 3 ) . آط : بتكرار .
( 4 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : آيد .
( 5 ) . سورهء مريم ( 19 ) آيهء 61 .
( 6 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : اين .
( 7 ) . قم : ما .
( 8 ) . سورهء تبّت ( 111 ) آيه 1 .
( 9 ) . قم ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : سليطه بود دراز زبان .
( 10 ) . قم ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : بديه .
( 11 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : احتراز كنى .