زين العابدين و باقر و صادق - عليهم السّلام .
امّا از پس رسول ، سه سهم كه سهم خداى و رسول و ذوى القربى است ، خاص امام را باشد كه نايب مناب رسول بود ، و از پس او ، آن كه به جاى او بود . و سه سهم ديگر كه سهم اين [ نام ] ( 1 ) بردگان است از : يتامى و مساكين و ابناء سبيل ، بنى هاشم را باشد بنزديك اهل البيت - عليهم السّلام - و ايشان فرزندان على باشند و عبّاس و جعفر و عقيل . و چون تلخيص كنى ، دو گروه را باشد : طالبيان را و عبّاسيان را . و از فرزندان عبد المطَّلب ، جز هاشم معقب نبوده است براى آن كه حارثيان را و لهبيان را عقب نيست ، امّا مطَّلبه ( 2 ) من اولاد ( 3 ) عبد مناف بنزديك اهل البيت ايشان را از خمس چيزى نرسد و بنزديك بيشتر علما . و شافعى گفت : ايشان نيز با بنى هاشم در اين باب قسمت گيرند . عبد اللَّه عبّاس و ابراهيم و قتاده و عطا گفتند : خمس به پنج قسمت كنند ، قسمت خداى و پيغامبر يكى كردند . و بعضى دگر گفتند : به چهار قسمت كنند . سهمى بنو هاشم را باشد ، و سه سهم يتيمان و مسكينان و ابناء سبيل مسلمانان را على العموم ، و اين مذهب شافعى است . و اهل عراق گفتند ابو حنيفه و اصحابش و ابن ابى ليلى و ابن شبرمه : خمس ، به سه قسمت كنند ، آن سه قسمت كه سهم خداى و رسول و ذوى القربى باشد ، آن يك قسمت است ، براى آن كه صحابه در عهد خود صرف آن با ( 4 ) سلاح و كراع غازيان كردند ، و سه قسمت به اين موسومان من افناء النّاس ( 5 ) . و مذهب مالك آن است كه ، على ما ذكره اللَّه جز كه متصرّف امام باشد به حسب مصلحت قسمت مىكند ، و اين قريب است به مذهب ما .
و ابو العاليه گفت - و او مردى است صالح از تابعين : بر شش سهم قسمت كنند ، چنان كه خداى فرمود ، جز كه او گفت : سهم خداى كعبه را باشد و تأويل چنين كرد : * ( فَأَنَّ لِلَّه خُمُسَه ) * ، اى لبيت اللَّه ، على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه ، و ما نيز هم اين طريقت گفتيم : لرسول اللَّه و لذى القربى .
عبد اللَّه عبّاس و مجاهد گفتند : ذو القربى بنو هاشماند : و اين مذهب ماست و روايت اهل البيت . حسن و قتاده گفتند : سهم خداى و رسول و ذو القربى امام را باشد
هامش
( 1 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد .
( 2 ) . اساس : مطلب به قياس نسخهء آج ، تصحيح شد .
( 3 ) . اساس : من الاولاد به قياس با نسخهء آج ، تصحيح شد .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز ، مل و مج : در .
( 5 ) . آج : من النّاس .