فَلا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا ( 1 ) . و اگر مانع بودى همه را مانع بودى . وجه ديگر آن كه ، معنى آن باشد كه : ايشان از آن كه ايمان در دل ( 2 ) خود راه نمىدهند و هيچ انديشه و نظر در ره معرفت ايزد - عزّ اسمه - و اعتقادات علم و عزم بر كارهاى خير و افعالى ( 3 ) از طاعات كه به دل توان كردن نمىكنند ، به مثابت آناناند كه بر دل مهر دارند ، و اين بر سبيل مذمّت و ملامت گفت ايشان را و بر سبيل مبالغت و خبر دادن از آن كه ، ايشان در باب ايمان نياوردن ( 4 ) چون مختوم على قلوبهماند و نمىدانند .
* ( لكِنِ الرَّسُولُ ) * و لكن رسول خداى و مؤمنان جهاد مىكنند به مال و جان .
* ( وَأُولئِكَ لَهُمُ الْخَيْراتُ ) * ايشان را خيرات باشد ، يعنى حسنات . مبرّد گفت : النّساء الحسان زنان نيكو هنرمند ( 5 ) باشند ، من قول الشّاعر :
و لقد طعنت مجامع الرّبلات
ربلات هند خيرة الملكات
و اين واحد خيرات است ، بيانه قوله : فِيهِنَّ خَيْراتٌ حِسانٌ .
* ( وَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ) * ( 6 ) و ايشان ظفر يافتگان به نجاح رسيدگان باشند و مراد يافتگان ( 7 ) .
* ( أَعَدَّ اللَّه ) * خداى تعالى براى ايشان معدّ كرده است و ببچارده ( 8 ) بهشتهاى كه در او جويها مىرود ، يعنى زير درختان او ، و ايشان در آن جا مخلَّد ( 9 ) مؤبّد باشند ، چنان كه در خبر است كه : حق تعالى چون اهل بهشت در بهشت قرار گيرند و اهل دوزخ در دوزخ ، منادى را بفرمايد تا ندا كند :
يا اهل الجنّة خلود فلا موت ابدا و يا اهل النّار خلود فلا موت ابدا
اى اهل بهشت ! جاودانيى است شما را كه با آن مرگ نباشد ، و اى اهل دوزخ جاودانيى است شما را كه با آن مرگ نباشد . * ( ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ) * آن ، رستگارى و ظفر ( 10 ) و مراد يافتن بزرگوار است - جعلنا اللَّه منهم بفضله و رحمته .
تمّت المجلَّدة التّاسعة [ و يتلوه ] ( 11 ) المجلَّدة العاشرة من المجلَّدات العشرين . [ 102 - ر ] .
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 155 .
( 2 ) . اساس : دخول به قياس با نسخه آو ، و اتّفاق جميع نسخ ، تصحيح شد .
( 3 ) . آج ، افعال .
( 4 ) . آو : بياوردن .
( 5 ) . مل : نيكوى بهرمند .
( 6 ) . سورهء رحمن ( 55 ) آيهء 70 .
( 7 ) . مل باشند .
( 8 ) . آو ، آج ، مج : بيجارده .
( 9 ) . آو ، آج و .
( 10 ) . آو ، آج : ظفرى .
( 11 ) . اساس : نا خواناست ، به قياس با نسخهء آو ، افزوده شد مج ان شاء اللَّه تعالى آو ، مج : فى العاشرة قوله تعالى : * ( وَجاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الأَعْرابِ ) * .