براى آن كه غرض صرف مكيدهء ايشان بود از آيات .
و وجه ششم آن است كه : * ( سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ ) * ، من آيات و معجزات برگردانم از آنان كه ايشان متكبّر باشند در زمين به ناحق و با ايشان نمايم تا استهزاء نكنند بر آن ، و از باب مقلوب باشد ، چنان كه عرب گويد :
استوى العود على الحرباء ، و معنى آن است كه : استوى الحرباء على العود ، و عرضت النّاقة على الماء و انّما يعرض الماء على النّاقة ، و كقول الشّاعر : «
كانت فريضة ما تقول كما
كان الزّناء فريضة الرّجم
اى كما كان الرّجم فريضة الزّناء ، و كقول الاخر ( 2 ) :
حسرت كفيّ عن السّربال اخذة
فردا يخرّ على ايدى المفدّينا ( 3 )
اى حسرت السّربال عن كفّي ، و مانند [ اين ] ( 4 ) بسيار است .
و وجه هفتم در او آن است كه : اين عبارت است از وعده خداى تعالى به هلاك ايشان بر سبيل بشارت موسى [ را ] ( 5 ) و قوم او ( 6 ) را از مؤمنان و اين متضمّن باشد دو وعده را : يكى اظهار آياتى و بيّناتى كه در بصيرت ايشان بيفزايد ، و يكى هلاك آن ( 7 ) ظالمان ، و چون هلاك شده باشند مصروف باشند از آيات به هر حال ، و ( 8 ) اين حكايت است از هلاك ( 9 ) ايشان از اين وجه كه گفتيم ، بيانش : * ( ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا ) * ، و « ذلك » اشارت به صرف است ، و ايشان به تكذيب آيات او مستحقّ هلاك شوند و مستحقّ عقاب ( 10 ) .
اگر گويند : چگونه گفت آنان كه در زمين تكبّر كنند به ناحقّ ، و اين با آن
هامش
( 1 ) . مج ، وز ، مل شعر .
( 2 ) . مج ، وز شعر .
( 3 ) . اساس ، مج ، وز : المفيدينا ، لت : المفيدنا ، با توجّه به آج تصحيح شد .
( 5 - 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج ، وز افزوده شد .
( 6 ) . اساس و قوم او ، با توجّه به مج ، وز و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد .
( 7 ) . مج ، وز ، مل ، لت : اين .
( 8 ) . مج ، وز ، مل ، لت : پس .
( 9 ) . مج ، وز : از هلاك .
( 10 ) . مج ، وز ، مل ، لت شوند .