در دنيا و آخرت ، يا صرف كنم ايشان را از ثواب آنان كه در آيت تأمّل و نظر كرده باشند ، و اين طريقه على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه باشد . اين وجهى است در تأويل آيت .
وجهى دگر آن كه : يعنى حكم كنم به انصراف ايشان چون منصرف ( 1 ) شوند ، چون ايشان برگردند من باز گويم و آشكارا [ 196 - پ ] كنم كه ايشان برگشتند ، چنان كه گفت : ثمّ انصرفوا صرف اللَّه قلوبهم ( 2 ) .
وجه سديگر آن است كه : منع كنم ايشان را از آياتى كه من فرستادم در توريت و انجيل و قرآن تا افساد آن نكنند و تغيير و تبديل نكنند ، نبينى كه اين آيت عقيب ( 3 ) آن گفت كه در پيش گفته بود : * ( وَكَتَبْنا لَه فِي الأَلْواحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ ) * .
وجه چهارم آن است كه : آيات و معجزات و دلالات ( 4 ) و حجج باز نمايم ايشان از آن برگرداند ، چنان كه يكى از ما گويد : ( 5 ) من فلان را متحيّر كنم ( 6 ) ، يعنى از او سؤال كنم كه نداند و متحيّر ماند ، و فلان را بخيل بكنم يعنى از او چيزى بخواهم تا ندهد بخيل باشد ، و فلان را قطع كنم در مناظره يعنى سخنى گويم كه عند آن منقطع شود .
وجه ( 7 ) پنجم آن است كه : چون ايشان تمرّد كردند و عصيان نمودند بعد قيام الحجّة عليهم و ظهور الحقّ لهم ، و حاضر آمدند و لفظ گفتندى تا مردم را منع كنند از سماع قرآن به انشاد شعر و ذكر سمر ، چنان كه خداى تعالى از ايشان حكايت كرد : وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِيه ( 8 ) ، خداى تعالى ايشان را منع كرد از حضور ، آنگه منع ايشان را از حضور صرف عن الايات خواند
هامش
( 1 ) . آج ، لب : متصرّف .
( 2 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 127 .
( 3 ) . اساس : عقب ، با توجّه به مج ، مل تصحيح شد .
( 4 ) . مج ، وز ، مل ، لت : دلايل .
( 5 ) . اساس : گويند ، با توجّه به مج ، وز تصحيح شد .
( 6 ) . مل : گردانم .
( 7 ) . مج ، وز ، مل ، لت : و وجه .
( 8 ) . سورهء فصّلت ( 41 ) آيهء 26 .