آنان كه گرفتند گوساله ، برسد به ايشان خشمى از خدايشان و خوارى در زندگانى دنيا و همچنين پاداشت ( 1 ) دهيم دروغزنان را .
و آنان كه كردند بديها پس توبه كردند از پس آن و ايمان آوردند ، خداى تو از پس آن آمرزنده و بخشاينده است [ 190 - ر ] .
قوله تعالى : * ( وَواعَدْنا مُوسى ثَلاثِينَ لَيْلَةً ) * ، « مواعده » وعده باشد از ميان دو كس . و بيان كرديم كه وعده خبرى باشد متضمّن خير و سرور كه مخبر له متوقّع باشد آن را در مستقبل ايّام . اگر گويند : چرا « ليلة » گفت ، « يوما » نگفت ؟ جواب [ آن ] ( 2 ) است كه گوييم : حساب عرب بر هلال باشد و اهلَّه در شب پيدا شود تا دانند كه اين سى روز ماهى است از ماههاى عرب . اگر گويند : چرا « ثلثين و عشرا » گفت و « أربعين » نگفت به يك بار ؟ گوييم از اين چند جواب است : يكى آن كه مراد خداى تعالى يك ماه درست بود من اوّله الى آخره ، بر تتابع و ده روز بر سرى از ( 3 ) ماهى دگر ، و گفتهاند : اين سى روز ذو العقده ( 4 ) بود و آن ده روز تمامى عشر ذى الحجّه ، و اين قول عبد اللَّه عبّاس است و مجاهد و ابن جريج و مسروق و بيشتر مفسّران .
جواب دوم آن است كه : خداى تعالى خود او را چهل روز وعده داد از ( 5 ) اصل چنان كه در سورة البقرة گفت : وَ [ إِذْ ] ( 6 ) واعَدْنا مُوسى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ( 7 ) ، جز كه اين جا مبعّض كرد و آنگه فذلك جمله بياورد ، گفت : * ( فَتَمَّ مِيقاتُ رَبِّه أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ) * ، اين
هامش
( 1 ) . آج ، آف : پاداش .
( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجه به مج ، وز افزوده شد .
( 3 ) . آن : روز از سر .
( 4 ) . آج ، لب : ذى القعده .
( 5 ) . مج ، وز ، مل ، لت : در .
( 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مل و ضبط قرآن مجيد افزوده شد .
( 7 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 51 .