فرّاء گفت : سنين ، يعنى سالى از پس سالى قحطناك ، يقول العرب : وجدنا البلاد سنين ، أى جدوبا ، قال ( 1 ) :
و اموال اللَّئام بكلّ ارض
تجحفها الجوائح و السّنون
و قال آخر ( 2 ) :
كأنّ النّاس اذ فقدوا عليّا
نعام جال في بلد سنينا [ 185 - ر ]
و اهل حجاز و قيس على هجائين گفتند و در حال رفع به « واو » و در حال نصب و جرّ به « يا » بر نهاد جمع سلامت ، و بعضى بنو تميم در احوال ثلثه ( 3 ) به « يا » گفتند ، قالوا مضت علينا سنين ، أى قحط . و بنو عامر صرف كردند او را و گفتند : اقمنا عنده سنينا كثيرا ( 4 ) ، و كسائي گفت : لا بدّ على هجائين و فتح النّون بايد كه اين نوع ( 5 ) جمع است ، كقلة و قلين و كرة و كرين و عزة و عزين گفت ، و بعضى عرب اعراف بر « نون » افگندند و چنان ساختند كه « نون » از اصل كلمت است ، فقال شاعرهم : ( 6 )
سنيني كلَّها قاسيت حزنا
اقاس مع الصّلادمة الذّكور
و قال اخر ( 7 ) :
و لقد ولدت بنين ( 8 ) صدق صادة ( 9 )
و لانت بعد اللَّه كنت السّيّدا
« نون » جمع با اضافت بياورده است از اين وجه كه گفتيم . * ( وَنَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ ) * ، و نيز امتحان كرديم ايشان را به نقصان ميوهها تا باشد كه ايشان انديشه كنند .
قتاده گفت : قحط و سنون در باديه و اهل مواشى بود و نقصان ميوه ( 10 ) در
هامش
( 2 - 1 ) . مج ، وز ، مل شعر .
( 3 ) . مج ، وز ، مل : فى احوال الثّلاثة .
( 4 ) . مج ، وز ، مل ، لت : كثيرة .
( 5 ) . مل ، آف ، لت : نون .
( 7 - 6 ) . مج ، وز شعر .
( 8 ) . آج ، لت : سنين .
( 9 ) . مل ، لت : سادة .
( 10 ) . آج ، لب : ميوهها .