مرد بودند . عكرمه گفت : هفتاد هزار مرد بودند . محمّد بن المنكدر گفت : هشتاد هزار مرد بودند ، و گفتند قول جامع آن است كه : هفتاد هزار مرد بودند كه پيش فرعون آمدند از اقطار ( 1 ) جهان . فرعون هفت هزار را برگزيد همه ساحر ( 2 ) ماهر ، آنگه از ايشان هفتصد را برگزيد . آنگه از ايشان هفتاد را برگزيد . مقاتل گفت : رئيس ايشان شمعون نام بود .
ابن جريج گفت : يوحنه . عطا گفت : دو برادر بودند ، يكى ( 3 ) ناقص نام بود و يكى مداين الصّغير » ، آنگه فرعون را گفتند : * ( إِنَّ لَنا لأَجْراً ) * ، ما را مزدى خواهد بود [ ن ] ( 5 ) اگر ما غالب شويم ؟ اهل حجاز و حفص خواندند : « انّ لنا » به يك « الف » على الخبر ، و ابن عامر و اهل كوفه خواندند [ به دو ] ( 6 ) همز ( 7 ) مخفّف : « أ إنّ » يك ( 8 ) همزهء استفهام و ديگر همزهء « انّ » ، مگر حفص كه از كوفيان او چنين نخواند ، و روح هم خلاف كرد .
و ابو عمرو و رويس به همزهء ( 9 ) اوّل و كسر دوم خواندند ، الَّا آن است كه ابو عمرو از ميان دو همز ( 10 ) « الفى » در آورد : « آ انّ لنا » و رويس اين فصل نكند .
ابو على فارسى ( 11 ) گفت : همزهء استفهام اين جا بهتر باشد از آن كه خبر ، براى آن كه ايشان قاطع نبودند بر آن كه ايشان را مزدى دهند يا ندهند ، و در سورة الشّعرا اجماع كردند بر همزهء استفهام و گفت : آن ( 12 ) جا نيز كه همزهء استفهام نياورد و در قراءت حجازيان هم تقدير همزهء استفهام بايد كرد ( 13 ) [ 181 - ر ] ، و اگر چه در لفظ نيست - چنان كه شاعر گفت : ( 14 )
و اصبحت فيهم آمنا لا كمعشر
أتوني فقالوا من ربيعة أو مضر
هامش
( 1 ) . آج ، لب : اطراف .
( 2 ) . آج ، لب : ساحران .
( 3 ) . آج ، لب را .
( 4 ) . مج ، وز ، مل : مداين الصّغر ، بم : مدابر الصغير .
( 6 - 5 ) . اساس : ندارد ، با توجه به مج ، وز افزوده شد .
( 7 ) . آج ، لب : همزه .
( 8 ) . مج ، وز ، مل ، لت ، لب ، بم : يكى .
( 9 ) . مج ، وز ، مل ، لت : همز .
( 10 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب : همزه .
( 11 ) . مج ، وز ، مل : ابو على الفارسى .
( 12 ) . آج ، لب ، بم : اين .
( 13 ) . مج : كردن .
( 14 ) . مج ، وز شعر .