كه ايشان بيامدندى و بر سر راهها بنشستندى ( 1 ) و مردمان را منع و نهى كردندى ( 2 ) از شعيب و مىگفتندى : زينهار تا حديث شعيب گوش ندارى ( 3 ) كه او دروغزن است . و ايشان را تهديد مىكردندى و مىگفتندى : اگر به شعيب ايمان آرى ( 4 ) ما شما را عذاب كنيم ، و آ [ نا ] » ن را كه مؤمن بودند به او گفتند : ما شما را برنجانيم و بزنيم و بكشيم .
سدّي گفت : به طريق عشّارى ( 6 ) و باژ استانى ( 7 ) بر راهها بنشستندى . ابن زيد گفت : براى راه زدن بنشستندى ، يقال : قعد ( 8 ) به مكان كذا و في ( 9 ) مكان كذا و قعد عن كذا ، اين را معانى مختلف بود : امّا قعد ( 10 ) به مكان كذا به معنى « أقام » باشد ، و قعد على مكان كذا آنگه گويند كه بر بلندى بنشينند كقعود الرّاصد ، و قعد في مكان كذا آنگه [ گويند ] 1 » كه در محاطى باشد چنان كه قعد في الدّار و فى المسجد ، او قعد عن كذا اذا اقصر ( 12 ) فيه و لم يفعله . « ايعاد » ( 13 ) اخبار باشد به ايقاع مكروهي ، و اسم او وعيد باشد . و « صدّ » منع است اين جا ، و قوله : * ( وَتَبْغُونَها عِوَجاً ) * ، « ها » ، ضمير راه است . يعنى طلب كژى ( 14 ) و ناراستى كه ايشان مىكنى ( 15 ) و ايشان را از ره راست باز مىدارى ( 16 ) و ره بر ايشان كژ مىكنى ( 17 ) ، و اين كنايت باشد از إضلال . آنگه تذكير نعمت خداى كرد بر ايشان ( 18 ) ، گفت : ياد كنى ( 19 ) چون شما اندك بودى ( 20 ) ، من عدد شما بسيار بكردم . * ( وَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ ) * ، و بنگرى
هامش
( 1 ) . آج ، لب : بنشستى .
( 2 ) . وز ، مل : را نهى مىكردندى .
( 3 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب : نداريد .
( 4 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب : آريد .
( 11 - 5 ) . اساس : ندارد ، با توجه به مج ، وز افزوده شد .
( 6 ) . آج : عيّارى .
( 7 ) . مج ، وز : باج ستانى ، مل : باج استانى .
( 10 - 8 ) . اساس ، آج ، لب : قصد ، با توجّه به مج ، وز تصحيح شد .
( 9 ) . مج : و على ، وز و على مكان كذا .
( 12 ) . مج ، وز : قصر ، مل ، آن : اذا قصّر .
( 13 ) . لب ، بم ، آف : اى يعاد .
( 14 ) . مل : كجى .
( 15 ) . مج ، وز : مكنيد ، مل : مىكنيد .
( 16 ) . مج ، وز ، مل : مىداريد .
( 17 ) . مج ، وز : مىكنيد .
( 18 ) . مل : تذكير نعمت خداى تعالى بر ايشان كرد و .
( 19 ) . مج ، وز ، مل : ياد كنيد .
( 20 ) . مج ، وز ، مل ، آف : بوديد .