خداى باشد اصحاب اعراف را كه در بهشت شويد ( 1 ) . مقاتل [ 153 - پ ] گفت :
فرشتگان گويند اصحاب اعراف را كه در بهشت شوى ( 2 ) بلا خوف و لا حزن .
قوله : * ( وَنادى أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ ) * ، حق تعالى چون حديث مؤمنان و متّقيان و اهل بهشت و اصحاب اعراف و پيشوايان و مقتدايان و اهل منازل و درجات و مقام و سيلت و شفاعت بگفت ، حديث اهل دوزخ كرد كه چون فرومانند آن جا و خداى تعالى ميان ايشان حجاب بر دارد تا اهل بهشت اهل دوزخ را بينند تا رد مسرّت و فرحشان بيفزايد ، و اهل دوزخ اهل بهشت را ببينند و منازل و غرفات ايشان تا در غم و حسرتشان بيفزايد ، و اهل بهشت اهل دوزخ را گويند : * ( فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا ) * ( 3 ) ، بر سبيل شادكامى . اهل دوزخ نيز اهل بهشت را گويند : * ( أَفِيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ ) * ، از آن آب كه مىخورى » و در زير درختا ( 5 ) و كوشكهاى شما مىرود ما را شربتى بدهى ( 6 ) ، و افاضت اجراء الماء من العلو إلى سفل باشد ، و أفاض القوم في الحديث اذا خاضوا فيه ، و أفاض القوم من عرفات الى مزدلفة اذا صاروا اليها .
رمّاني حدّ آب نهاد به آن كه جسمى باشد سيّال كه تشنه را سير آب كند نه از غذاى حيوان حاصل شده ، و آن جوهرى است عظيم الرّطوبة ، منفعت او بر همهء مايعات زيادت است ، و اين حدّ نيز مزيّف است به آنچه در باب آتش گفتيم محدود از [ اين ] ( 7 ) حد بسيار روشنتر است ، و غرض به تحديد آن باشد كه محدود به حد روشن كنند .
* ( أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّه ) * ، يا از آن طعامها كه خداى تعالى شما را روزى كرده است . اهل بهشت جواب دهند كه : خداى تعالى طعام و شراب ما بر شما حرام
هامش
( 1 ) . لت : شوى / شويد .
( 2 ) . مج ، وز ، آج ، لب : شويد .
( 3 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 44 .
( 4 ) . مج ، وز : مىخوريد ، آج ، لب ، آف : مىخوريد .
( 5 ) . كذا : در اساس : درختا ، همهء نسخه بدلها : درختان .
( 6 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، آن : بدهيد .
( 7 ) . اساس : ندارد ، با توجه به مج افزوده شد .