روى به اهل دوزخ كنند و ايشان را بر سبيل تقريع و ملامت گويند : * ( ما أَغْنى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ ) * ( 1 ) ، آنگه اشارت به اين مستضعفان كنند و گويند :
اينان آناناند كه شما در دنيا سوگند مىخوردى ( 2 ) كه خداى بر اينان رحمت نكند ؟ ، و ذلك قوله : * ( أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لا يَنالُهُمُ اللَّه بِرَحْمَةٍ ) * [ 152 - پ ] ، آنگه اين مستضعفان را از خداى بخواهند و ايشان را گويند : * ( ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ ) * ( 3 ) ، و آنچه مؤكّد اين حديث است حديث عمرو بن شيبه و ديگر راويان از صحابه و تابعين در آن كه امير المؤمنين على ( 4 ) قسمت كننده باشد بين الجنّة و النّار ، و عمرو بن شيبه روايت كند كه رسول - عليه السّلام - امير المؤمنين را گفت :
( يا علي كأني بك يوم القيمة و بيدك عصا عوسج تسوق قوما الى الجنة و آخرين الى النار )
، گفت : پندارى كه در تو مىنگرم كه فرداى قيامت عصايى از چوب عوسج به دست گرفته باشى و گروهى را به بهشت مىرانى و گروهى را به دوزخ و با دوزخ مقاسمه مىكنى كه :
( هذا لي و هذا لك خذيه فإنه من اعدائي و ذريه فانه من اوليائي )
، آن را ( 5 ) دار كه از دشمنان است و اين را دست بدار كه از دوستان است . آنگه گفت : و اللَّه كه آتش على را مطيعتر باشد از آن كه بنده سيّدش را ، و شاعر گويد : ( 6 )
علىّ حبّه جنّة قسيم النّار و الجنّة
وصىّ المصطفى حقّا امام الانس و الجنّة
قوله : * ( يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ ) * ، همه را به سيما و علامت بشناسند از دوستان و دشمنان ، [ كه دوستان سپيد روى و سياه چشم باشند و دشمنان ] ( 7 ) سياه روى و ازرق چشم باشند . در خبر است كه حارث همدانى امير المؤمنين - على عليه السّلام - را گفت : يا امير المؤمنين ! من از دو حالت مىترسم : يكى از وقت نزع و
هامش
( 1 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 48 .
( 2 ) . مج ، وز ، مل ، آج ، لب : مىخوريد .
( 3 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 49 .
( 4 ) . آج ، لب ، آف عليه السّلام .
( 5 ) . مج ، وز : او را .
( 6 ) . مج ، وز شعر .
( 7 ) . اساس ، آج ، لب ، بم ، آف : ندارد ، با توجه به مج ، وز افزوده شد .