و در طافى خلاف نيست فقها را ، و آن آن بود كه در آب بميرد و بر سر آب آيد ، و اگر دام در دريا افگند يك شبانروز و آنگه بر آرد ( 1 ) ، بعضى مرده باشند و بعضى زنده ، اگر تميز تواند كردن ببايد كردن ، و اگر طريق نباشد به تميز آن همه حلال بود .
اما جنين شتر و گاو ( 2 ) و گوسبند چون تمام خلق باشد و موى بر آورده بود ، چون شكم مادر بشكافد او را مرده يابد روا بود ، كه كشتن مادر كشتن اوست ، و اين مذهب جملهء فقهاست مگر ابو حنيفه كه او گويد : بايد كه از شكم مادر زنده بيرون آيد ، آنگه بكشند ( 3 ) او را تا حلال باشد .
و از فقها كس اعتبار تمام خلقى نكرد مگر مالك كه در اين مسأله موافق ماست .
امّا انتفاع به روغن مرده به هيچ حال ( 4 ) نشايد ، و حرام است . و از رسول - عليه السّلام - پرسيدند كه : در كشتى شايد ماليدن ؟ نهى كرد و گفت : نشايد .
امّا پوست مردار بنزديك ما حرام بود و پليد باشد و به دباغه پاك نشود ، و بنزديك فقها به دباغه پاك شود ، و آنچه [ 198 - پ ] از مردار پاك بود و حلال باشد انتفاع به او پشم است و موى و پر ( 5 ) ، چون ببرّند ( 6 ) و بنه كنند ( 7 ) و استخوان ( 8 ) است و دندان و سم و سرو و هرشه و شير و خايه چون پوست بالايين پوشيده باشد ، و چون نباشد نشايد .
و بنزديك ابو حنيفه پوست خوك به دباغه پاك نشود و بنزديك شافعى پوست سگ و خوك . و بنزديك مالك انتفاع و تصرّف در چنين پوستها روا باشد مگر نماز كه نشايد كردن بر او .
و مذهب ليث آن است كه : پيش از دباغت بشايد فروختن چون بگويد كه مردار است .
و مالك گفت : استخوان ( 9 ) مرده پاك نباشد و انتفاع به او روا نباشد ، و به موى و پشم روا باشد . و مذهب ليث سرو و سم پاك است و باقى نه ، و شافعى استخوان ( 10 ) و
هامش
( 1 ) . مج ، دب : بردارد .
( 2 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : گاف / گاو .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : بكشد .
( 4 ) . مر : وجه .
( 5 ) . مب : موى و و بر ( كرك ) ، ديگر نسخه بدلها موى و بر .
( 6 ) . مج ، وز : نبرند .
( 7 ) . بنه كنند / بنكنند ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : بيفگنند .
( 9 - 8 ) . وز ، مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب : استخان .
( 10 ) . وز ، آج ، لب ، فق ، مب : استخان .