هيچ اندك و بسيار و پنهان و آشكارا پوشيده نماند تا بداند مكلَّف كه رنج او در آنچه مىكند پوشيده نيست . و گفتند : معنى شاكر در خداى تعالى آن باشد كه يقبل اليسير و يعطى الكثير ، آن كه اندك بپذيرد و بسيار بدهد ، من قول العرب : دابّة شكور ، چو ( 1 ) فربهى او بيشتر از علف خوردنش باشد . و « عليم » ، يعنى عالم است به اخلاص مخلصان و نفاق منافقان و رياى مرائيان .
* ( إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ ) * ، آنان كه پنهان مىكنند يعنى رؤسا و احبار جهودان آنچه ما فرستاديم از توريت و احكام حلال و حرام او و حدود فرايض او . * ( وَالْهُدى ) * ، و نبوّت رسول ما - صلَّى اللَّه عليه و إله .
كلبى گفت از عبد اللَّه عبّاس كه : آيت در كعب اشرف و كعب اسد و عبد اللَّه صوريا آمد كه ايشان احكام توريت پنهان كردند [ 183 - پ ] طمع حطام دنيا را .
عكرمه گفت از عبد اللَّه عبّاس كه : سعد معاذ و معاذ جبل جماعتى احبار را گفتند : شما هيچ ذكر محمّد در توريت يافتى ؟ گفتند : نه ، خداى تعالى اين آيت در حقّ ايشان فرستاد . و اگر حمل كنند بر عموم اوليتر باشد . و اگر درست شود كه آيت در حق بعضى آمد ، منع نكند كه حكم او متعدّى باشد به ديگرى ، و لكن به دليل .
عطا گويد ، ابو هريره گفت : لولا اية في كتاب اللَّه لما اخبرتكم بشىء ابدا . و در بعضى روايت :
لولا آية في كتاب اللَّه في سورة البقرة لما حدّثتكم بشىء ابدا ،
گفت : اگر نه آيتى هستى در كتاب خداى در سورة البقره ، من هيچ حديث نكردمى شما را . گفتند : و آن آيت كدام است ؟ و اين آيت بر خواند .
و عروه روايت كرد از حمران ( 2 ) كه او گفت كه : يكى از معروفان صحابه وضو نماز باز كرد ، آنگه گفت : اگر نه آيتى هستى در كتاب خداى ، من حديث نكردمى شما را به خبرى از اخبار رسول - عليه السّلام . رسول - عليه السّلام - گفت : هر كه او وضوى نيكو باز كند و نماز بكند و به ديگر نماز رسد همچنين كند خداى تعالى آن گناه كه او كند از آن نماز تا اين نماز بيامرزد . گفتند : آيت كدام است ؟ اين آيت بر خواند .
هامش
( 1 ) . مج ، وز : و ، آج ، مب : چه ، مر : چون .
( 2 ) . آج ، لب : حمان ، فق : حمسان ، مر : حسان .