* ( وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * فى الاخرة ، امروز ( 1 ) ملك اوييم و فردا رجوع ما در آخرت با اوست .
ابو بكر ورّاق گفت : * ( إِنَّا لِلَّه ) * ، اقرار له بالملك * ( وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * ، اقرار على انفسنا بالهلك ، گفت : در اين دو كلمه دو اقرار است : يكى اقرار است او را به ملك ، و يكى اقرار بر خويشتن به هلك ، اقرار مىدهد كه او مالك است و ما هالكيم .
نصير ، « نون ( 2 ) » « انّا » اماله كند ، و قتيبه « لام » « للَّه » . و باقى قرّاء به تفخيم خوانند .
عكرمه گفت : شبى رسول را - عليه السّلام - چراغى بمرد ، گفت : * ( إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * ، گفتند : يا رسول اللَّه ! اين بر ( 3 ) مصيبت باشد ، گفت : بلى ، هر چه مرد را برنجاند مصيبت باشد .
سعيد جبير گفت : هيچ امّت را در مصيبت آن ندادند كه اين امّت را ، يعنى كلمات استرجاع ، نبينى كه يعقوب را چون آن مصيبت رسيد گفت : يا أَسَفى عَلى يُوسُفَ ( 4 ) . . . ، و اگر او را اين كلمه داده بودندى فزع با اين كردى . رسول - صلَّى اللَّه عليه و إله - گفت :
من استرجع عند المصيبة جبر اللَّه مصيبته و احسن عقباه و جعل له خلفا صالحا ،
گفت : هر كس كه عند مصيبت ( 5 ) استرجاع كند ، خداى تعالى جبر مصيبت او بكند ، و عاقبت او بر خير كند ، او را خلفى صالح دهد پسنديدهء او . و رسول - صلَّى اللَّه عليه و إله - گفت : هر كه او را مصيبتى رسيده باشد و آن مصيبت ياد كند ، عند آن استرجاع كند ، خداى تعالى چندان مزد دهد او را كه آن روز كه آن مصيبت رسيد او را ( 6 ) ، اگر چه روزگار [ 176 - پ ] دراز بر آمده بود .
عبد اللَّه عمر ( 7 ) گفت : چهار خصلت است كه هر كس كه آن خصلتها در او باشد او را در بهشت خانه اى بدهند ، يكى گفتن : لا إله الَّا اللَّه است ، و چون گناهى كند استغفار كند ، و چون نعمتى بر او برود ( 8 ) شكر گويد ، و چون مصيبتى رسد او را
هامش
( 1 ) . مر در .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مج ، وز : بصريون .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : نيز .
( 4 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 84 .
( 5 ) . لب ، فق : عند المصيبة .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها و .
( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : عبد اللَّه عبّاس .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : به دو رسد .