نعدّيهنّ ( 1 ) يوم الرّوع عنكم
و ان كانت مثلَّمة ( 2 ) النّصال
و اين را حدّى نيست ، مراد حرب است يعنى جهاد كفّار . و اين خود بر ظاهر خود باشد ، به تأويل ، حاجت ندارد .
شافعى گفت : * ( بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ ) * ، يعنى خوف اللَّه . و الجوع ، صيام شهر رمضان . گفت : به خوف ترس خداى خواست ، و به گرسنگى ، روزه ماه رمضان ، و به نقصان مال ، زكات مال و صدقات ، و به نقصان نفس ، مرگ و بيمارى ، و به نقصان ثمرات و ميوهها ، مرگ فرزندان و فرزندزادگان ، براى آن كه فرزندان ( 3 ) ميوهء دل مادر و پدر باشند ( 4 ) .
عبد اللَّه عبّاس ( 5 ) گفت از ابو سلمه ، از ابو سنان ، كه او گفت : مرا فرزندى فرمان يافت نام او سنان كه مرا به او كنيت مىكردند . من او را دفن كردم . ابو طلحة الخولانىّ حاضر بود ( 6 ) ، [ 176 - ر ] گفت : يا با سنان ! تو را بشارت دهم ؟ گفتم : بلى .
گفت : حدّثنى الضّحّاك بن عبد الرّحمن عن ابي موسى الاشعرىّ ، گفت : مرا ضحّاك حديث كرد از ابو موسى اشعرى كه ، رسول - صلَّى اللَّه عليه و إله - گفت : چون بنده مؤمن را فرزندى بميرد ، خداى تعالى فريشتگان را گويد : بنده مرا فرزند ازو بستدى ، و ميوهء دل او از او جدا كردى ( 7 ) . بندهء من عند آن حال چه گفت ؟ گويند :
بار خدايا ! تو را حمد كرد و استرجاع كرد . گويد : براى بندهء من در بهشت خانه اى بنا كنى ، و آن را بيت الحمد نام نهى . براى او در بهشت خانه اى بنا كنند ، قوله تعالى :
* ( وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ) * ، بشارت ده صابران را ، آنان را كه بر اين مصايب و بليّات صبر كنند و جزع نكنند . و گفتيم ( 8 ) كه : صبر حبس النّفس على ما تكره باشد .
* ( الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ ) * ، آنان را كه چون ايشان را مصيبتى رسد استرجاع كنند و با خداى گريزند ، گويند : * ( إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * ، ما خدا راييم به عبوديّت ،
هامش
( 1 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : بعديهن ، چاپ شعرانى ( 1 / 380 ) : ابعّدهنّ .
( 2 ) . كذا : در اساس ، همهء نسخه بدلها : مسلَّمة .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها بجز دب : فرزند .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز دب : باشد .
( 5 ) . مج ، وز : عبد اللَّه مبارك .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز دب مرا .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز دب گويد .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : گفتم .