و اسعد بن زراره و جز ايشان ، و جماعتى آن بودند كه نماز به بيت المقدّس در نيافتند ، كه بدان عهد ايمان نياورده بودند . از آنان كه اتّفاق و اجماع امّت است كه به دو قبله با رسول - عليه السّلام - نماز كردند بلا شبهه امير المؤمنين على - عليه السّلام - بود كه او را « المصلَّى بقبلتين » خواندند ، و از مشاهير مناقب او يكى اين است به اتّفاق مخالف و مؤالف .
* ( إِنَّ اللَّه بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ ) * ، در « رؤف ( 1 ) » سه قراءت است : رؤف على فعول ، و اين قراءت نافع و ابن عامر و حفص است ، و حجّت ايشان قول شاعر است :
نطيع رسولنا و نطيع ربّا
هو الرّحمن كان بنا رؤفا
و روف على فعل ، و اين قراءت ابو جعفر است . و رؤف على فعل و اين قراءت باقى قرّاء است ، و حجّت اينان قول شاعر است .
ترى للمسلمين عليك حقّا
كفعل الوالد الرّؤف الرّحيم
[ 164 - ر ] ، و رأفت در لغت بليغتر باشد از رحمت .
* ( قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ ) * ، سبب نزول آيت آن بود كه جماعتى جهودان طعنه زدند و گفتند : اگر محمّد دين ما را و اسلاف ما را عيب مىكند ، چرا روى به قبلهء ما مىكند ؟ اگر او را شريعتى جدا بودى ( 2 ) ، او را قبله اى جدا بودى . و او را در دل همه آرزوى كعبه و مسجد الحرام بود كه قبلهء پدرش ابراهيم بود ، جبريل را گفت : اين دشمنان مرا طعنه مىزنند ، و مراد من آن است كه روى به قبلهء پدرم آرم .
جبريل گفت : من بنده اىام ( 3 ) همچون تو ، از خدا بخواه ( 4 ) تا اگر مصلحت داند قبله بگرداند .
رسول - عليه السّلام - ادب نگاه داشت ، به زبان چيزى ( 5 ) نگفت ( 6 ) ، روى در ( 7 ) آسمان مىگردانيد ( 8 ) و آب در چشم ( 9 ) و حاجت در دل مىگردانيد ( 10 ) ، آنگه در نماز
هامش
( 1 ) . اساس : رؤف .
( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : شريعت بودى جداگونه .
( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : من بندهام .
( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : خداى تعالى در خواه .
( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : هيچ .
( 6 ) . دب : به زبان نياورد .
( 7 ) . دب : به ، مر : روى سوى .
( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب : مىكرد .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها مىگردانيد .
( 10 ) . دب ، مر : مىگذرانيد .