معاذ گفت : دين ما حق است [ 160 - ر ] ، و ما امّت عدليم . خداى تعالى اين آيت فرستاد ردّ بر ايشان .
بدان كه : بنزديك ما آيت مخصوص است به ائمّهء معصوم - عليهم السّلام - براى آن كه در آيت چند چيز است . يكى آن كه حق تعالى گفت : من حكم كردم به عدالت شما في قوله : * ( جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً ) * ، و آن كه خداى تعالى به عدالت او حكم كند الَّا معصوم نباشد ، براى آن كه قاضى كه حاكم وقت باشد به عدالت هيچ كس حكم نكند تا او را ظاهر ( 1 ) عدالت نداند . و اگر او را به باطن طريقى بودى حكم نكردى تا به باطن در عدل نبودى ، چون خداى تعالى عالم است به ظاهر و باطن خلق و حكم كند به عدالت كسى لا بدّ بايد تا عدل باشد ظاهرا و باطنا ، و آن كه چنين باشد جز معصوم نبود .
دگر آن كه گفت : * ( لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً ) * ، گفت : تا شما گواهان باشى بر مردمان ، و رسول - عليه السّلام - بر شما گواه باشد . پس آن كس كه در برابر رسول گواهى ( 2 ) دهد ، اگر به منزلت برابر او نباشد كم از آن نباشد كه به عدالت كه شرط است در گواى ( 3 ) برابر او باشد ، و اين چنين نباشد الَّا معصوم .
ديگر آن كه : اگر گواهان حاكم وقت ظاهر عدالت باشند ، گواهان خداى - عزّ و جلّ - كه در حكم گاه او گواهى دهند لابدّ بايد كه معصوم باشند . اگر گويند :
اين خطاب با جملهء امّت است ، گوييم : تخصيص كنيم به اين ادلَّه و قرائن كه در آيت و بيرون آيت هست .
دگر آن كه : امّت به معنى عصبت و جماعت در قرآن بسيار است ، منها قوله :
وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ ( 4 ) . . . ، و منها قوله : وَمِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ ( 5 ) . . . ، و منها قوله : * ( تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ) * ( 6 ) * ( . . . ) * ، و منها قوله : مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ ( 7 ) . . . ،
هامش
( 1 ) . مر به .
( 3 - 2 ) . همهء نسخه بدلها : گواهى .
( 4 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 159 .
( 5 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 128 .
( 6 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 141 .
( 7 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 66 .