عثمان نيز مجدّد كردند .
و حدود حرم چنان كه در اخبار آمد از اهل سير بر راه مدينه از جانب معتمر ( 1 ) سه ميل است ، و از راه يمن هفت ميل است ، و از راه جدّه ده ميل است ، و از راه طائف برره عرفات يازده ميل است ، و از راه عراق هفت ميل است ، و از راه معرّة نه ميل است .
و حدود حرم در شرع ببايد شناختن تا احكامى شرعى كه به آن تعلق دارد به جاى آرند از تحريم صيد و قلع شجر ( 2 ) و چيدن گياه ، و آن كه با ( 3 ) حرم گريزد او را ايذا نكنند ، و هدى جز در حرم نشايد كشتن . و آن كس كه عمره آرد نشايد كه از حرم به در شود پيش از حلق يا تقصير على خلاف فيه بين الفقهاء ، اگر برود و تقصير در حلّ كند بنزديك ابو حنيفه و محمّد بن الحسن ، خونى لازم آيد او را ، و بنزديك ابو يوسف چيزى نباشد بر او ، و احكامى بيشتر ( 4 ) در باب حجّ و عمره متعلَّق است به حرم در كتب فقه مشروح باشد . و حدّ حرم بنزديك اهل البيت - عليهم السّلام - بريدى باشد در بريدى ، و بريد چهار فرسنگ بود .
امّا اجابت دعاى ابراهيم در آن جايگاه عاجلا آن بود كه : آن قوم را از قبيلهء جرهم آن جا آورد - چنان كه برفت - و از جملهء مفاخر او آن است كه مقصد عالميان است براى حجّ ، و از مفاخر او آن است كه مولد سيّد اوّلين و آخرين است ، و اخبارى كه از رسول - عليه السّلام - در ذكر حرم و فضل او و فضل ( 5 ) مكّه و فضايل خانه آمده است آن را حصرى نيست ، طرفى گفته شود :
عبد الرّحمن بن سابط روايت كند كه : چون رسول - عليه السّلام - از مكّه به مدينه مىآمد ، بيامد و طواف خانه بكرد و استلام ( 6 ) اركان بكرد ، چون به ميان مسجد الحرام رسيد با كعبه نگريد ( 7 ) ، گفت : من مىدانم كه در همه روى زمين از تو فاضلتر جايى نيست ، و از تو دوستتر و محبوبتر بنزديك خداى تعالى ، و در جهان هيچ جايى
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها : تنعيم .
( 2 ) . مر : اشجار .
( 3 ) . دب : در .
( 4 ) . مج ، وز : احكامى بسيار ، ديگر نسخه بدلها : احكام بسيار .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : فضايل .
( 6 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر حجرو .
( 7 ) . مج : مىنگريد دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : نگريست و .