اشارت بدين فرمود كه حق تعالى گفت : ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَما عِنْدَ اللَّه باقٍ ( 1 ) [ 131 - ر ] ، و نكو گفت شاعر :
قدّم لنفسك شيئا
و انت مالك مالك
من قبل ان تتلاشى
و لون حالك حالك
و ديگرى گويد :
افعل الخير ما بدا و تهيّا
علم الخير لائج فى الثريّا
انّما أنت أنت ما دمت حيّا
فاذا متّ صرت تأويل رؤيا
پس به غنيمت دار تا ( 2 ) تو را باز گذاشتهاند و تو ممكنى ( 3 ) و تو را خير كردن ممكن است ، تأخير و تقصير مكن .
قدّم جميلا اذا ما شئت تفعله
و لا تؤخّر ففى التّأخير آفات
الست تعلم انّ الدّهر ذو غير
و للمكارم و الاحسان اوقات
تا كارت روان است ، و بادت جهان است ، و هوايت صافى است ، و آب به جوى تو است ، پيش از آن كه آبت برود و بادت بنشيند و كارت فرو ماند .
ربّ ريح لأناس عصفت
ثمّ ما ان لبثت ان سكنت
و كذاك الدّهر في اطواره
قدم زلَّت و اخرى ثبتت
و كذا الايّام من عاداتها
انّها مفسدة ما اصلحت
چه هر چه كردى و خواهى كرد ( 4 ) من به آن عالم ( 5 ) و بصيرم ، هيچ بر من نبشود از خير ، و بر من فرو نشود از شرّ .
قوله : * ( وَقالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى ) * ، قديم ( 6 ) تعالى حكايت مىكند از موافقت جهودان و ترسايان با يكديگر ، با همه مخالفت و معادات كه از ميان ايشان بود براى مظاهرت و معاونت يكديگر بر رسول - عليه السّلام ، چه ( 7 ) رسول به نسخ شرع ايشان [ آمد ] ( 8 ) چون دشمنى از خود قويتر ديدند موافقت نمودند بر سبيل منافقت ، به زبان نه به دل ، براى آن كه « عند الشّدائد تذهب الاحقاد » ،
هامش
( 1 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 96 .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها : كه .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : متمكنى .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : خواهى كردن .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : عالمم .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : اللَّه .
( 7 ) . دب : چو .
( 8 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد .